ایزو چیست؟

استانداردهای ایزو چیست؟

ایزو 9000 یا ایزو 9001؟ استاندارد کیفیت کالا یا کیفیت خدمات؟ ISO چیست؟

سازمان بین‌‌المللی استانداردسازی‏ که معمولاً به نام ایزو (ISO) شناخته می‌شود، یک موسسه بین‌المللی تعیین استاندارد متشکل از نمایندگان موسسات استانداردسازی ملی است.

این سازمان غیردولتی در سطح وسیع به وضع استانداردهای کلی و جزئی برای هماهنگ کردن استانداردهای متفاوت جهانی می‌پردازد.

این مؤسسه انواع استانداردهای تجاری و صنعتی جهانی را تعیین می‌نماید. مرکز ایزو در ژنو سویس قرار دارد. ایزو کار رسمی خود را از تاریخ بیست و سوم فوریه ۱۹۴۷ آغاز کرده است. این سازمان به ترویج جهانی استانداردهای اقتصادی و صنعتی می‌پردازد تا مبادلات صنایع و فنون مختلف را در یک راستا هماهنگ کند.

سازمان بین‌المللی استانداردسازی، با آنکه یک سازمان غیردولتی است، به‌دلیل این که استانداردهای این موسسه تبدیل به قوانین می‌‌شود از بیشتر سازمان‌های غیردولتی قدرتمندتر است. امروزه نزدیک به ۱۵۷ کشور در این سازمان به عضویت درآمده‌اند که ایران نیز یکی از آنهاست.

در سال ۱۹۸۷ کمیته فنی ۱۷۶ سازمان بین المللی استاندارد (ISO/TC 176) سری استاندارد ISO 9000 را معرفی کرد.

هدف از تدوین این سری از استاندارد، به وجود آوردن الگویی بین المللی برای پیاده سازی و استقرار سیستم‌های مدیریت و تضمین کیفیت بود که مورد استقبال فراوان در سطح دنیا قرار گرفت.

سیستم‌های مدیریت کیفیت به منظور ثبات سطح کیفیت تعریف شده و بهبود کیفیت از طریق اصلاح فرایندها در سازمان پیاده سازی می‌شود.

الگوی اجرای این سری استاندارد برای بار چهارم در سال ۲۰۰۸ مورد بازبینی و ویرایش قرار گرفت. در ویرایش سال ۲۰۰۸ دیدگاه فرایندگرا همچنان مورد تاکید است.

استاندارد مدیریت کیفیت با تکیه بر اصول ۸ گانه شکل گرفته است: • مشتری محوری • رهبری • مشارکت کارکنان • فرایند گرایی • سیستم گرایی • بهبود مستمر • تصمیم گیری بر پایه واقعیات • ارتباط متقابل سودمند با تامین کنندگان.

در معروف‌ترین مثال، استاندارد ایزو ۹۰۰۱ برای هر سازمانی فارغ از نوع فعالیت و اندازه آن‌ها قابل اجراست. گواهی نامه ISO 9001 نشان می‌دهد که سازمان سیستم مدیریت کیفیتی منطبق بر خواست و نیاز مشتری مستقر کرده است.

در ایران

اولین تشکیلات مؤسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران با تصویب قانون اوزان و مقیاس‌ها در سال ۱۳۰۴ شمسی مطرح می‌شود.

بعدها در سال ۱۳۳۲ به لحاظ ضرورت تعیین ویژگی‌ها و نظارت بر کیفیت کالاهای صادراتی و وارداتی، ایجاد تشکیلاتی رسمی مورد توجه قرار گرفت و هسته اولیه تشکیلات سازمانی مؤسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران به صورت اداره‌ای در اداره کل تجارت وقت شکل می‌گیرد.

در سال ۱۳۳۹ با تصویب قانون تأسیس مؤسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی، مؤسسه کار خود را در چارچوب هدف‌ها و مسئولیت‌های تعیین شده آغاز می‌کند و در همان سال به عضویت سازمان بین المللی استاندارد ISO درآمد.

 

 

 

معایب پیاده سازی ISO 9001 بخش دوم

آسيب شناسي فرآيند پياده سازي استاندارد

در بهترين حالت بعد از گذشت 3 ماه تا 6 ماه از زماني كه مشاور فعاليت خود را در سازمان شروع مي كند، گواهينامه استاندارد ايزو 9001 صادر خواهد شد. طي اين مدت و قبل از آن كه گواهي دهنده وارد سازمان شود رويدادهاي گوناگوني به وقوع مي پيوندد. برخي از مهمترين اين رويدادهاي به شرح زير فهرست گرديده اند، ليكن به آنها محدود نمي گردد:

انتخاب مشاور و انعقاد قرارداد با وي (اين يك مورد اختياري است)
كسب آشنايي مشاور با وضعيت موجود سازمان
ارايه آموزش هاي اوليه به كاركنان تاثير گذار سازمان
مستندسازي فرآيندها
تدوين نظامنامه و ساير مستندات مورد نياز سيستم مديريت كيفيت
بازنگري، تاييد و تصويب مستندات
فهرست برداري، توزيع مستندات و درخواست اجراي آنها در سطوح مختلف سازمان
نظارت بر اجراي مستندات
ارايه آموزش هاي تكميلي نظير مميزي داخلي
برنامه ريزي و انجام مميزي هاي داخلي
رفع مغايرت هاي حاصل از مميزي هاي داخلي
انتخاب شركت گواهي دهنده و عقد قرارداد با وي

با ورود شركت گواهي دهنده به سازمان رويدادهاي تكميلي پياده سازي استاندارد از جمله موارد زير به وقوع مي پيوندد:

مطالعه مستندات و انطباق آنها با الزامات استاندارد ايزو 9001
پيش مميزي سيستم مديريت كيفيت
مشخص نمودن نقاط قوت و ضعف سيستم
آمادگي سيستم براي مميزي نهايي
انجام مميزي نهايي،
صدور گواهينامه استاندارد ايزو 9001

بطور معمول سازمان كه اشراف كافي به نيازمندي هاي استاندارد ندارد تحت تاثير برنامه ريزي هاي مشاور، فرآيند دريافت گواهينامه استاندارد را با اسفاده از مراحل بيان شده كه در اكثر قريب به اتفاق سازمان ها روي، دنبال مي نمايد. استاندارد ايزو 9001 در بند 4-1 تحت عنوان الزامات عمومي فرآيند ايجاد، مستند نمودن، پياده سازي، نگهداري و بهبود مستمر اثر بخشي سيستم مديريت كيفيت را در سازمان مشخص نموده است. ليكن به خاطر تعجيل سازمان براي دريافت گواهينامه، عدم اشراف مشاور به نيازها و انتظارات سازمان و همچنين الزامات استاندارد، ذينفع بودن گواهي دهنده در تاييد سيستم و صدور گواهي نامه باعث مي گردد فرآيند تبيين شده توسط استاندارد ايزو 9001 به درستي و به طور كامل در تمامي سطوح سازمان پياده سازي نگرديده و در اين صورت دريافت گواهينامه استاندارد ايزو 9001 در اكثر موارد برآورده كننده اهداف برشمرده استاندارد براي سازمان نگردد.

آسيب هايي كه از بابت عدم توجه به الزامات عمومي استاندارد نصيب سازمان مي گردد عبارت است از:

فرآيندهاي مورد نياز سيستم مديريت كيفيت و كاربرد آنها شناسايي نمي گردد و به جاي آن حجم انبوهي از مستنداتي توليد مي گردد. جالب آنكه معمولا اين حجم انبوه مستندات را مشاور با استفاده از يافته هاي خود در پروژه هاي اجرا شده قبلي و با بكارگيري روش الكترونكي كپي (copy) و جايگزيني (paste) توليد نموده است و در بسياري از موارد هيچ كدام از كاركنان سازمان در طراحي و تدوين اين مستندات مشاركتي نداشته اند.

توالي و تاثيرات متقابل فرآيندها معين نمي گردد و بجاي آن مشاور از يك نقشه تعامل فرآيندها كه نه خود و نه ديگران آن را نمي فهمند، استفاده مي نمايد. گواهي دهنده نيز به خاطر اينكه نفر روزهاي مشخصي را براي صدور گواهينامه تعيين كرده و حق الزحمه خود را بر اين مبنا دريافت مي دارد معمولا از خير و شر بررسي اين سند منصرف مي گردد.

معيارها و روش هاي پايش و اندازه گيري اثربخشي فرآيندهاي سيستم به درستي و روشني تعريف نمي گردد. البته زياد هم نبايد انتظار داشت سازماني كه همزمان با اجراي حجم انبوه مستنداتي كه درك آنها خود يك پروژه مي تواند باشد، لازم است پاسخگوي مميزي هاي متعدد و غير حرفه اي باشد بتواند به تعريف معيارهاي و روش هاي اثربخشي فرآيندها فكر كند. معمولا تعريف معيارها و شاخص هاي اندازه گيري اثربخشي فرآيندها ذهني خلاق و فراغت بال طلب مي نمايد.

نكته قابل توجه در اين زمينه آن است كه مشاورين آماتور و البته با تجربه! توصيه هاي لازم را به سازمان مي نمايند كه به مميزين اعلام نمايند كه چون سيستم در ابتداي حركت رو به جلو خود است فرصت كافي براي تعيين دقيق اين معيارها و روش ها نداشته است و در آينده و به عنوان برنامه هاي بهبود مستمر نسبت به تعريف آنها اقدام خواهد نمود. اگر چه مميزين با اين پاسخ قانع نخواهند شد ولي با صدور يك عدم انطباق جزيي و اعطاي گواهينامه سازمان رسيدگي به كوتاهي مشاور در اين زمينه را به زودي از ياد خواهد برد.

با توجه به موارد ياد شده ساير الزامات بسيار مهم استاندارد ايزو 9001 كه در بند 4-1 تحت عنوان الزامات عمومي مطرح شده است، قاعدتا كاربردي نخواهد داشت. چرا كه فرآيند توصيه مشاور، توجيه سازمان و تكميل نفر روز گواهي دهنده و اعطاي گواهينامه انجام شده است و فعلا نيازي به رعايت الزامات استاندارد مشاهده نمي گردد.

مزایای پیاده سازی ۹۰۰۱ ISO

مزایای پیاده سازی استاندارد ایزو 9001 در سازمان چیست؟

فرض کنید قرار است سازمان خود را به گونهای سیستماتیک اداره کنید،از کجا شروع خواهید کرد؟چه الزاماتی را مد نظر قرار خواهید داد؟تنها از علم و تجربه خودتان استفاده خواهید کرد و یا با نظر مدیران و کارکنان سازمان نسبت به پیشبرد کارها اقدام خواهید کرد؟وقتی با اختلاف نظری مواجه می شوید چگونه به حل و فصل آن می پردازید و چه استانداردی را مورد قضاوت قرار خواهید داد؟

اگرچه مدیران سازمان های مختلف برای اداره سازمان خود بسته به شرایط موجود و فرهنگ سازمانی حاکم بر آن،نحوه مدیریت خود را انتخاب می کنند لیکن در بسیاری از موارد مدیران می توانند استانداردهایی را مورد استفاده دهند و استاندارد ایزو 9001

شاید یکی از مناسب ترین این استانداردها برای مدیریت عمومی سازمکان باشد.علاوه بر استاندارد سازی سیستم  مدیریت سازمان بخصوص در رابطه با کیفیت،مزایای دیگری به طور مستقیم و غیر مستقیم از پیاده سازی این استاندارد بدست می آید که در اینجا به مهمترین آنها اشاره شده است:

اطمینان بخشی به مشتریان  از اینکه سازمان به نیازها و انتظارات آنها توجه داشته و رسیدگی به شکایات و جلب رضایت مشتریان را بعنوان یک الزام دنبال می نماید.

  و از مزایای دوره پیاده سازی ایزو :

– کسب تجارب پیاده سازی ایزو در شرکت های مختلف
– توانایی در طراحی مستندات مورد نیاز سازمان ها شامل فرم ها ، روش های اجرایی و…
– آشنایی با نحوه پیاده سازی ایزو  توسط شما در هر سازمانی
– افزایش مهارت های مدیریتی برای شغل نماینده مدیریت یا تضمین کیفیت

الزام سازمان به بهبود مستمر
 مستندسازی گردش کار فرآیندها و ایجاد امکان برای مطالعه و بهبود این فرآیندها

سازمان ما هم اکنون از سیستم مدیریت کیفیت استفاده می کند ولی بعد از انجام ممیزی مراقبتی از سوی شرکت گواهی دهنده می بایست سیستم را از استاندارد ویرایش 2000 به2008 تغییر دهیم.حالا نمی خواستم درباره ویرایش 2008 مرا راهنمایی نمایید و چگونه می توانم سیستم مدیریت کیفیت را از استاندارد که دارم (2000) به 2008 تغییر دهم.

ارتقاء نیازمندی های سیستم مدیریت کیفیت یک سازمان از ویرایش 2000 استاندارد ایزو 9001 به 2008 بسیار ساده و بی دردسر است چرا که ویرایش جدید استاندارد نسبت به قبلی تغییرات زیادی نداشته است تا جایی که م توان گفت حتی بدون هیچ کار خاصی ممیز شما می توانست در همین بار ممیزی گواهینامه شما را به 2008 ارتقا دهد.

با این حال اگر شما یک نسخه از استاندارد 2008 را در اختیار داشته باشید و به پیوست (ب) این استاندارد مراجعه نمایید با ماهیت تغییرات آن آشنا خواهید شد و به راحتی می توانید تغییر ویرایش را در سیستم مدیریت کیفیت سازمان خود اعمال نمایید.

 

پیاده سازی ISO 9001 بخش دوم

عدم انطباقهای خدمت   :

درصورت بروز مشکل جهت خدمات فرم اقدام اصلاحی و پیشگیرانه با کد فرم F013.00    جهت این موارد پرشده و پس از تکمیل آن توسط مدیرQC و یا مدیر واحد مربوطه پیگیری تا اثر بخشی انجام می گردد  .
لیست اقدامات اصلاحی و پیشگیرانه در فرم F014.00  در سازمان ثبت و نگهداری می شود .

مراحل صدور و اقدام بر روي فرم اقدام اصلاحي/پيشگيرانه:

درخواست كننده : كليه كاركنان سازمان

انجام دهنده اقدام اصلاحي/ پيشگيرانه: در فرم مشخص مي گردد.

مسئول پيگيري انجام اقدامات : نماينده مديريت / مدیر واحد مربوطه

مسئول كنترل اثربخشي اقدام اصلاحي يا پيشگيرانه: درخواست كننده / نماينده مديريت / مدیر واحد مربوطه

تكميل كننده فرم: نماينده مديريت / مدیر واحد مربوطه

5– مسئوليتها :  

5-1- مسئوليت اعلام شكايات مشتريان به نماینده مدیریت با مسئول بازرگانی مي باشد.
5-2- مسئـوليت تشكيل تيـم جهت بررسي اقدامات اصلاحي و پيشگيرانه با نماينده مديريت / مديریت مي باشد.
5-3- مسئوليت پيگيـري اقدامـات اصلاحي و پيشگيرانه بر روي عدم انطباق هاي فرآيند خدمات با نماینده مدیریت مي باشد.