تعاریف و اصطلاحات گمرکی

گمرک (customs) تشکیلاتی است دولتی که عهده‌دار اجرای قوانین گمرکی، وصول حقوق و عوارض ورودی و صدوری، انجام تشریفات واردات، ترانزیت و صادرات کالا می‌باشد.
حقوق گمرکی : حقوقی است که طبق تعرفۀ گمرکی وضع شده و به اجناس و کالاها هنگام ورود یا صدور از قلمرو گمرکی تعلق می‌گیرد.

تشریفات گمرکی : کلیۀ عملیاتی که باید توسط اشخاص ذینفع و گمرک انجام گیرد تا یک کالا صادر و یا وارد گردد.

ترانزیت : روش گمرکی است که براساس آن کالاها تحت نظارت گمرک، از یک گمرک به گمرک دیگر حمل می‌گردد.
ترخیص : به معنی خارج شدن کالا از گمرک پس از انجام تشریفات گمرکی است.

اظهارنامۀ گمرکی : ذکر مشخصات کامل کالا در اظهارنامۀ تسلیمی به گمرک را می‌گویند.

کابوتاژ : عبارتست از حمل کالا از یک نقطه به نقطۀ دیگر، در یک کشور از راه دریا یا رودخانه‌های مرزی.

قانون امور گمرکی : مشتمل بر ۶۰ ماده می‌باشد که در گمرکات کشور اجرا می‌گردد آئین‌نامۀ اجرائی این قانون دارای ۳۹۷ ماده می‌باشد که در آن رویه‌های مختلف گمرکی در خصوص واردات، صادرات، تشریفات گمرکی، ارزیابی، ترخیص، تخلفات، قاچاق گمرکی، اختلافات گمرکی و سایر مسائل گمرکی تشریح گردیده است.

کالای متروکه : مدت مجاز توقف کالاهای وارده به گمرک چهارماه بعد از تاریخ تحویل اظهارنامه و صدور قبض انبار است. درصورتی که در این فاصله برای تشریفات گمرکی مراجعه نشود، کالا متروکه محسوب می‌گردد؛ این مهلت در صورت درخواست صاحب مال به شرط پرداخت حق انبارداری تا ۴ ماه دیگر قابل تمدید است.
حق‌العملکاری در گمرک : حق‌العملکار در گمرک به شخصی (حقیقی یا حقوقی) اطلاق می‌شود که تشریفات گمرکی کالای متعلق به اشخاص دیگر را به وکالت از طرف آن شخص در گمرک انجام دهد. این شخص حقیقی یا حقوقی بایستی پروانۀ حق‌العملکاری از گمرک دریافت نماید.

تعرفۀ گمرکی : به معنی دریافت حقوق و عوارض گمرکی است که بر روی هر کالا بسته می‌شود. به طور مثال وقتی می‌گویند تعرفۀ ورود تلویزیون ۳۰% است یعنی مأخذ دریافت حقوق و عوارض گمرکی این کالا ۳۰% می‌باشد.

«تعرفه» به معنی جدول طبقه‌بندی کالایی هم در کتاب مقررات صادرات و واردات آمده است که اصطلاح خارجی آن(Nomenclature) می‌باشد. مثلاً وقتی می‌گویند تعرفۀ تلویزیون ۱۵/۸۵ می‌باشد یعنی تلویزیون در سیستم طبقه‌بندی کالایی بین‌المللی در فصل ۸۵ و ردیف ۱۵ جای گرفته است.

سیستم هماهنگ توصیف و کدگذاری کالا (HS): سیستم HS یا جدول طبقه‌بندی هماهنگ‌شدۀ توصیف و کدگذاری کالا در سال ۱۹۸۳ تصویب و از سال ۱۹۸۸ لازم‌الاجرا گردید و یک طبقه‌بندی چندمنظوره است که دارای ۲۱ قسمت، ۹۶ فصل، ۱۲۴۱ شمارۀ اصلی و ۵۱۰۹ شمارۀ اختصاص یافته برای کالاها مـی‌باشد. در سیستم HS به جای شماره‌های فرعی از روش یک خط فاصله و دو خط فاصله استفاده شده است و به کلیۀ این ردیف‌ها یک کد سیستم هماهنگ شده اختصاص یافته است.

تعرفه‌های ترجیحی : به منظور ایجاد انگیزه و برقراری تسهیلات جهت ورود و صدور کالا برقرار می‌شود و حد پائین‌تری از حقوق گمرکی برای گروهی از کشورها تعیین و اعمال می‌شود که آن را تعرفۀ ترجیحی می‌نامند.

نرخ ارز : برای محاسبۀ ارزش کالا جهت پرداخت حقوق و عوارض گمرکی، ارزش کالا که با پول خارجی فاکتور شده است باید به ریال ایران تبدیل شود و نرخ ارز برای محاسبات گمرکی نرخ رسمی ارز در کشور می‌باشد که توسط بانک مرکزی همه روزه اعلام و ابلاغ می‌شود.

اصطلاحات بازرگانی، بیمه و گمرک

سیاهۀ تجاری: صورتحسابی است که به موجب آن هزینۀ کالا به حساب خریدار منظور می‌شود.

  • سیاهه باید دارای موارد زیر باشد:

تاریخ، نام و نشانی خریدار و فروشنده، شمارۀ سفارش یا قرارداد، مقدار و شرح کالا، قیمت واحد، شرح هرگونه هزینۀ توافق شده که در قیمت واحد منظور نشده است، ارزش کل کالا، وزن کالا، تعداد بسته‌ها، علائم و شماره‌های حمل، شرایط تحویل و پرداخت جزئیات حمل

اسناد حمل : بارنامه به منزلۀ سند قرارداد حمل، رسید دریافت کالا و سند مالکیت آن است و همچنین سندی است که زمان ادعای خسارت از شرکت بیمه می‌تواند به عنوان پشتوانه مورد استفاده واقع شود .
جزئیات مندرج در بارنامه باید شامل موارد زیر باشد:
شرح کالا، علائم و یا شماره‌های تجاری، نام کشتی حامل، ذکر عبارتی که حاکی از وجود کالا در کشتی باشد، بنادر بارگیری و تخلیه، نام حمل کنندۀ کالا، نام گیرندۀ کالا، نام و نشانی شخصی که ورود اجناس به اطلاع او می‌رسد، هزینۀ حمل پرداخت شده یا قابل پرداخت در مقصد می‌باشد. تعداد نسخه‌های بارنامه که به صورت اصل صادر شده است، تاریخ صدور .
گواهی مبداء : اظهاریۀ امضاء شده‌ای است که حاکی از مبداء ساخت کالا می‌باشد. گواهی مبداء توسط صادر کنندۀ کالا و یا نماینده‌اش تهیه می‌شود ولی این گواهی در بعضی از کشورها باید روی فرم خاصی که حاوی تایید یک سازمان اداری مستقل (برای مثال اطاق بازرگانی) باشد صادر شود

گواهی بازرسی: انجام بازرسی توسط یک موسسۀ بازرسی را مشخص می‌کند. مرجع مذکور محموله را با توجه به علائم حمل، وزن، تعداد بسته‌ها، مورد بررسی کمی و کیفی قرار داده و گزارش خود را ارائه می‌دهد

گواهی بیمه : سندی است که باید توسط شرکت بیمه و یا نمایندگی آن و یا به وسیلۀ پذیره‌نویسان صادر و یا امضاء شده باشد و تاریخ آن باید همزمان و یا قبل از تاریخ حمل باشد و مبلغ بیمه‌نامه باید حداقل برابر با ارزش سیف کالا باشد.

– با آنچه که در اعتبار ذکر شده، مطابقت داشته باشد.
– کلیۀ خطرات ذکر شده در اعتبار را در بر گیرد.
– با سایر اسناد در مورد محموله و شرح کالا مطابقت داشته باشد.
اظهارنامۀ گمرکی :عبارت است از یک اظهارنامه مبداء که توسط یک مقام یا مقامات صالح گواهی شده است.

اظهارنامۀ ورود یا خروج :عبارت است از هر نوع اظهارنامه‌ای که توسط شخص مسئول حمل و نقل یا نمایندۀ او باید هنگام ورود یا خروج وسیله حمل و نقل به مقامات گمرک ارائه شود و حاوی مشخصات لازم در ارتباط با وسیلۀ حمل و نقل، مسیر سفر، بار، کالاهای توشه‌ای و ملزومات، کارکنان و مسافرین می‌باشد.

اظهارنامۀ کالا : عبارت است از هر نوع اظهارنامه‌ای که بر روی برگی که گمرک تعیین نموده تنظیم می‌شود. در این اظهارنامه اشخاص ذینفع روش گمرکی را که باید در مورد کالا اجرا گردد. ذکر می‌کنند و مشخصاتی را که از نظر گمرک برای اجرای آن روش لازم است قید می‌کنند.
اظهارنامۀ مبداء : عبارت است از یک شرح مقتضی در رابطه با مبداء کالاهای ساخته شده که در موقع صدور آنها توسط سازنده، تولیدکننده، تهیه‌کننده، صادرکننده. هر شخص صلاحیت‌دار دیگری در فاکتور تجاری یا هر سند دیگری که مربوط به کالاها باشد ذکر می‌گردد.

ترانزیت گمرکی : عبارت است از روش گمرکی که به موجب آن کالاها تحت نظارت گمرک از یک دفتر گمرکی به دفتر گمرکی دیگر حمل می‌شود.

مانیفست : به فهرست محصول یک شرکت با یک قطار یا یک کاراوان از کامیونهایی می‌گویند که بیشتر از یک بارنامه دارند. در فارسی می‌توان آن را فهرست کل کالا خواند که حاوی ریز کلیۀ بارنامه‌های مربوط به محموله است. این فهرستِ کل زمانی عرضه می شود که محمولۀ تجارتی به گمرک مقصد می‌رسد.

بارنامه : در اصطلاح بین‌المللی کشتیرانی بارنامه را Bill Of Landing و در جاده و در هواپیما، C.M.R می‌خوانند. بارنامه مدرکی است برای حمل یک واحد و یا یک پارتی کالا به عنوان گیرنده در مقصد که از طرف موسسۀ حمل و نقل در مبداء بارگیری کالا، صادر می‌شود. بارنامه حاوی مشخصات ظاهری کالا از قبیل تعداد بسته‌ها، شماره و علامت آنها، وزن یا ظرف، گاهی نیز وزن خالص یا مقدار و نوع کالا طبق آنچه فرستنده اظهار کرده است می‌باشد. گیرندۀ بارنامه بر طبق مفاد آن، کالا را از موسسۀ حمل و نقل دریافت می‌دارد.
اظهارنامۀ اجمالی : فرم مخصوصی است حاکی از خلاصۀ مشخصات محمولۀ یک کشتی، یک هواپیما یا یک کاروان از کامیونها که ضمن آن تعداد بسته، وزن مبداء، مقصد نام کشتی یا دیگر وسایل حمل، تعداد اقلام محموله در آن ثبت شده و به ضمیمۀ مانیفست به گمرک تسلیم می‌شود در اظهارنامۀ اجمالی بعد از ذکر مشخصات موسسۀ حامل و مشخصات وسیلۀ نقلیه و گیرنده، نسبت به مشخصات کالا به نوشتن جملۀ مانیفست ضمیمه….. در صفحه… قلم اکتفا می‌شود.

بارنویسی : مامورین مخصوص موقع تخلیۀ کالا از وسائط نقلیه، به تدریج ریز آن را مینویسد تا بعداً با بارنامه و مانیسفت تطبیق داده شود.
بار انداز : محل سرپوشیده‌ای است که یک یا چند طرف آن دیوار نداشته باشد و کالاها به منظور محفوظ ماندن از برف و باران و تابش منظم آفتاب در آن جا گذاشته می‌شود.

کالای متروکه : کالاهایی که مدت توقف قانونی آنها در اماکن گمرکی یا انبار اختصاصی پایان یافته و ترخیص نشده باشد، کالاهای متروکه خوانده می‌شود.

پیمان‌نامۀ ارزی : فرمی است که صادرکننده، هنگام صدور کالا از کشور جهت تعهد فروش ارز حاصل از صادرات به بانک‌های مجاز با اطلاع گمرک به بانک تسلیم می‌کند برای خروج موقت نیز پیمان‌نامۀ موقت صادر می‌شود که در صورت عدم برگشت کالا در مدت مقرر، آن را صادرات محسوب کرده و انجام تعهد را مورد پیگرد قرار می‌دهند . در حال حاضر یک تعهد بسیار ساده برای این منظور کفایت می‌کند.

کابوتاژ : عبارت است از حمل کالا از یک بندر کشور به بندر دیگر و همچنین از یک گمرک به گمرک دیگر، که از راه کشور هم جوار صورت گیرد. برای کابوتاژ تشریفات گمرکی لازم است و دو نوع اظهارنامه دارد که یکی هنگام خروج کالا از بندر یا مرز تنظیم می‌شود و یکی هم هنگام ورود به گمرک مرز یا بندر.

پروفورما : سیاهۀ خریدی است که فروشنده از مبداء به عنوان پیشنهاد فروش، یا تعیین ارزش و شرایط فروش، صادر می‌کند. این سیاهه قبل از فروش کالا، باید به تائید مرکز تهیه و توزیع مربوطه برسد. پروفورما را پیش‌فاکتور نیز می‌گویند.

اعلامیۀ ارز : سندی است بانکی که مبلغ ارز انتقال یافته جهت خرید کالا و هم ارز ریالی آن و تاریخ گشایش اعتبار آن را نشان می دهد.
تعرفه گمرکی : جدولی است که کلیۀ کالاها در آن طبقه‌بندی و در ستونهای معین، شمارۀ فصل و ردیف مربوطه، نوع کالا و مأخذ حقوق گمرکی تعیین شده است.
کارنه‌تیر : کارنه‌تیر سند ترانزیتی بین‌المللی کالا از راه زمینی است که در مبداء صادر می‌شود و به موجب آن کالا از کشورهای بین راه تا مقصد که بطور ترانزیت عبور می‌کند نیازی به انجام تشریفات ترانزیت در مرز ورودی و خروجی هر کشور نخواهد بود.

کارنه آ. ت . آ A.t.A : مدرک ورود موقت بین‌المللی است اگر شخص و یا شرکتی کالایی به صورت ورود موقت جهت شرکت در نمایشگاهها یا تاسیس نمایشگاه وارد نماید و یا نمونه‌هایی برای ارائه به مشتریان وارد کند به موجب این مدرک نیازی به انجام تشریفات گمرکی مربوط به ورود موقت نخواهد داشت.

روش های پرداخت در معاملات بازرگانی
این روشها به دو گروه عمـده تقسیم مـی‌شود :

روشهایی که ریسک فروشنده زیاد ولی ریسک خریدار کم است.
روشهایی که ریسک خریدار زیاد ولی ریسک فروشنده کم است.
در روش اول معمولاً فروشنده کالا را ارسال می‌نماید و سپس وجه آن را از خریدار دریافت می‌کند ولی در روش دوم فروشنده وجه کالا را قبل از ارسال کالا از خریدار دریافت می‌نماید.

در حال حاضر متداولترین و مهمترین شیوۀ پرداخت در معاملات بازرگانی شیوۀ اعتبارات اسنادی است که دارای مقررات خاصی می‌باشد که به مقررات متحدالشکل اعتبارات اسنادی (UCP-600 ) معروف است.
تعریف اعتبارات اسنادی : تعهدی است که بانک گشایش‌کنندۀ اعتبار بر عهده می‌گیرد تا در قبال اخذ اسناد معینی که مورد درخواست متقاضی اعتبار است مطالبات ذینفع اعتبار یا فروشنده را بپردازد. این پرداخت یا از طریق برات ارزی (B/E) و یا از طریق اعتبارنامه (L/C) صورت می‌گیرد.

برات ارزیB/E : توسط صادرکننده یا فروشنده نوشته شده و از طریق بانک ذینفع ارسال می‌شود و توسط خریدار یا واردکننده قبول‌نویسـی مـی‌شود و صـادرکننده مـی‌تواند با ارائه این سند به بانک خود بلافاصله مبلغ آن را دریافت کند. این برات قابل معامله است.
اعتبارنامه L/C : فرم قراردادی است که به موجب آن بانک بازکنندۀ اعتبار بنا به درخواست خریدار یا واردکننده، بانک دیگری را که بانک کارگزار نام دارد مجاز می‌دارد که اگر فروشنده اسناد حمل کالای مورد معامله را تسلیم نماید آن بانک حداکثر میزان اعتبار را پرداخت نماید. بانک کارگزار سپس این اسناد را برای بانک خریدار ارسال می‌کند. اعتبارنامه بر خلاف برات قابل معامله نیست.

اعتبار اسنادی یوزانس (USANCE L/C) : یوزانس به معنی مهلت، مدت، بهرۀ پول و در عرف تجارت بین‌الملل به معنای معاملۀ نسیۀ تضمین شده می‌باشد. هزینۀ یوزانس همان بهره‌ای است که خریدار کالا (متقاضی اعتبار) علاوه بر قیمت کالا به خاطر مهلت داده شده می‌پردازد.

فاینانس (Finance) : در مواقعی که فروشندۀ کالا حاضر به قبول اعتبار اسنادی یوزانس نمی‌گردد معمولاً خریدار از یک شرکت مالی درخواست می‌کند که وارد معامله شده و وجه معامله را به فروشنده نقداً پرداخت کند و در سررسید یوزانس، اصل و بهرۀ مبلغ را از خریدار کالا اخذ نماید. این موسسات را Financer (تامین‌کنندۀ مالی یا سرمایه‌گذار) می‌گویند.
سایر روشها از قبیل پرداخت نقدی (T/T in Advance ) و Western union و Money gram که ریسک آن برای خریدار بسیار زیاد است و معمولا توصیه نمی‌شود .

بیمه‌های باربری یا حمل و نقل کالا

بیمه‌های باربری یا حمل و نقل کالا، بیمه‌ای است که به موجب آن یک طرف (شرکت بیمه) در مقابل حق بیمه‌ای که از طرف دیگر (بیمه‌گذار) دریافت می‌کند متعهد می‌شود چنانچه در جریان حمل کالا از نقطه‌ای به نقطۀ دیگر در نتیجه وقوع خطرهای موضوع بیمه، کالا تلف شده و یا دچار خسارت گردد و یا بیمه‌گذار در رابطه با این خطرات، هزینه‌هایی را متحمل شود، زیان وارده را جبران نماید.

انواع بیمه‌های باربری : بیمۀ حمل و نقل کالا شامل داخلی، صادراتی، وارداتی، ترانزیت که از طریق زمینی، هوایی، دریایی و یا ترکیبی، کالای مورد بیمه جابجا می گردد.
انواع پوششهای بیمه‌ای در بیمۀ حمل و نقل :

شرط تلف کامل کالا (Total loss) :در این نوع بیمه، خسارت کلی کالا در یک مرحله در نتیجه آتش سوزی یا غرق کامل تحت پوشش می‌باشد
شرط C : این بیمه مشمول خطرات زیر می‌باشد :
– آتش‌سوزی یا انفجار
– به گِل نشستن و زمین‌گیر شدن، برخورد با کف دریا، غرق یا واژگون شدن کشتی یا شناور
– واژگون شدن یا از خارج شدن از مسیر وسیلۀ حمل زمینی
– تصادف یا یرخورد کشتی یا شناور یا وسیله حمل دیگر با هر جسم خارجی به غیر از آب
– تخلیۀ کالا در بندر اضطراری
– فدا کردن کالا در جریان خسارت عمومی
– به دریا انداختن کالا جهت سبک‌سازی کشتی
– زیان همگانی و هزینه‌های نجات
– مسئولیت مشترک در تصادف
شرط B :در بیمه با شرط B بیمه‌گر متعهد جبران کلیۀ خطراتی که در شرط C تحت پوشش می‌باشد به انضمام خسارات ناشی از خطرات به شرح زیر می‌باشد:
– زلزله، آتشفشان یا صاعقه
– ورود آب دریا، دریاچه یا رودخانه به کشتی، شناور، محفظۀ کالا، کانتینر و یا لیفت وان
– از بین رفتن کامل هر بسته کالا در کشتی یا شناور و تلف کلی هر بسته به علت سقوط در هنگام بارگیری و یا تخلیۀ کشتی و یا شناور
– به دریا افتادن کالا از روی عرشۀ کشتی
ضمناً در بیمۀ کالا به شرط B علاوه بر خطرات مذکور در شرط B خطرات عدم تحویل، دزدی،‌ دله دزدی، سائیدگی، زنگ‌زدگی، نشست، شکست، لب‌پریدگی، کج شدن، خراشیدگی و ضربه دیدگی و خسارت ناشی از چنگک، ریزش کسری نیز پذیرفته می شود .
فرانشیز (سهم بیمه گذار از خسارت وارده ) : خسارت ناشی از خطرات مذکور در شرط B به استثنای خسارات ناشی از خطراتی که در شرط C و عدم تحویل تحت پوشش می‌باشد معادل سه درصد ارزش هر بستۀ خسارت دیده مشمول فرانشیز است .
شرط A :این نوع بیمه کاملترین نوع بیمۀ حمل و نقل است و بیشتر برای کالاهای حساس و آسیب‌پذیر مورد استفاده دارد و کلیۀ خطرات به جز موارد استثنا شده را شامل می‌شود.

  • استثنائات (مواردی که از شمول بیمه خارج می‌باشند) :

– اشعۀ یون‌ساز و آلودگی مواد رادیو اکتیو ناشی از هرگونه سوخت یا فضولات هسته‌ای
– عدم قبول ورود کالا از طرف بیمه‌گذار و یا ممانعت از ورود کالا توسط کشور واردکنندۀ کالا
– سوء عمل آزای بیمه‌گذار که منجر به خسارت یا تلف مورد بیمه شده باشد
-نشست و ریزش عادی مورد بیمه و خطرات مشابه به آنها مانند کسری عادی وزن و فرسودگی و پوسیدگی
– تلف، آسیب یا هزینۀ ناشی از ناکافی و نامناسب بودن بسته‌بندی یا آماده‌سازی مورد بیمه
– تلف، آسیب یا هزینۀ ناشی از عیب ذاتی یا ماهیت مورد بیمه
– تلف، آسیب یا هزینۀ ناشی از کاربرد هر نوع سلاح جنگی که با انرژی، شکست هسته‌ای یا واکنش مشابه دیگر یا نیرو و ماده رادیواکتیو کار کند
– عدم قابلیت دریانوردی کشتی یا کرجی یا مناسب بودن کشتی، کرجی، وسیلۀ حمل، کانتینر یا لیف وان جهت حمل سالم مورد بیمه<oTongue></oTongue>

توضیح اینکه : خطرات جنگ، اعتصاب، شورش، بلوا، تروریسم، جز استثنائات بیمه‌نامه می‌باشد و در صورتی که توافقی بین بیمه‌گر و بیمه‌گذار انجام پذیرد این خطرات می‌تواند تحت پوشش قرار گیرد.

آشنایی با برخی اصطلاحات بازرگانی

اعتبارات اسنادی LC چیست ؟
تعهدی است که بانک گشایش کننده اعتبار بر عهده می گیرد تا در قبال دریافت اسنادی وجه اعتبار را به فروشنده پرداخت کند .

• اعتبار اسنادی غیرفعال (LC ) NON Operative کدام است ؟
اعتباری است که گشایش شده و به ذینفع ابلاغ گردیده است اما در متن آن شرایطی ذکر شده تا در صورت تحقق آن شرایط این اعتبار اسنادی فعال گردد .

• اعتبار اسنادی یوزانس Usance LC چیست ؟
اعتباری است که پرداخت وجه کالا به فروشنده در صورت تحقق شرایط اعتبار بصورت مدت دار ( 90 یا 180 روز ) توسط بانک گشایش کننده اعتبار یا بانک کارگزار پرداخت
می گردد .

• فرم S.A.D در گمرک چیست ؟
سند یا اظهار نامه واحد گمرکی است که به منظور یکسان سازی جمع آوری اطلاعات و پدازش ماشینی آن طراحی گردیده است .

• CRF چیست ؟
یک سند گمرکی است که توسط موسسات بازرسی کالا صادر می شود و نشان می دهد که قیمت کالا در مبدأ مورد تأیید شرکت بازرسی قرار گرفته است .

معامله Bay back چیست ؟
فروشنده در یک کشور خارجی ماشین آلات و دانش فنی و تأسیسات و امکانات را به کشور خریدار می دهد تا در آنجا کالا تولید شود و به کشور فروشنده برگردد .
• فرم SD چیست ؟
سندی که تولیدکننده کالا به موجب آن کتباً اقرار می کند که کالای تولید شده مطابق استاندارد خواسته شده آن تولید گردیده است .

• فرم MD چیست ؟
اظهار نامه تولید کننده کالاست که به موجب آن تأئید می کند کالا براساس ضوابط استاندارد تولید گردیده ا ست .

• گواهی SFR چیست ؟
گواهی ثبت استاندارد در موسسه استاندارد است .

• منطقه آزاد تجاری – صنعتی چیست ؟
قسمتی از قلمرو سیاسی یک کشور که کالای عرضه شده در آنجا از لحاظ ارتباط حقوق و عوارض ورودی مشمول نظارتهای معمول گمرکی نمی شود . واردات کالا به مناطق آزاد از خارج تابع مقررات صادرات و واردات و امور گمرکی مناطق آزاد جمهوری اسلامی و مقررات متحدالشکل اعتبارات اسنادی ( UCP500 )بوده و از مقررات صادرات و واردات کشور مستثنی می باشد .

• کشورهای CIS ( کشورهای مستقل مشترک المنافع ) کدامند ؟
جامعه کشورهای مستقل مشترک المنافع در سال 1991 تأسیس گردیده و اتحادیه ای است که از جنبه های قوانین داخلی و بین المللی جانشین اتحاد جماهیر شوروی سابق شده است و سه کشور روسیه ، اوکراین و روسیه سفید آن را بنیاد نهاده اند و کشورهای آذربایجان ، ارمنستان ، ازبکستان ، ترکمنستان ، تاجیکستان ، قرقیزستان ، قزاقستان و مولداوی و گرجستان به عضویت آن درآمده اند .

• بازارچه های مرزی چیست ؟
محوطه ای است محصور واقع در نقطه صفر مرزی و در جوار گمرکات مجاز به انجام تشریفات ترخیص کالا قرار دارند و اهالی دو طرف می تواند کالا و محصولات مورد نیاز خود را با رعایت مقررات صادرات و واردات در این بازارچه ها عرضه نماید .

• روش خریدهای متقابل چگونه است ؟
روش خریدی است که در آن پرداخت بهای کالای خریداری شده بصورت غیرنقدی صورت می گیرد .

• ورود موقت چیست ؟
رویه گمرکی است که به موجب آن برخی از کالاها بدون پرداخت حقوق ورودی عوارض به قصد خروج مجدد در مدت مقرر وارد قلمرو گمرکی می گردد و سه گونه است :
1 – ورود موقت کالا جهت تعمیر یا تولید و بسته بندی
2 – ورود موقت به منظور نمایش در نمایشگاهها
3 – ورود موقت خودرو

• اصطلاحات اینکوترمز : international commercial terms کدامند ؟
طبقه بندی چهارگروه اینکوترمز
گروه E گروه F گروه C گروه D
تحویل کالا در نقطه عزیمت در مبدأ (EXW) تحویل کالا به خریدار بدون پرداخت کرایه حمل در مبدأ
FAS – FCA
FOB تحویل کالا در مبدأ به خریدارباپرداخت کرایه حمل
CIF – CFR
CIP ,CPT تحویل کالا در مقصد
DAF
DES-DEQ
DDU , DDP
EXW تحویل کالا در محل کار ( کارخانه ، انبار و . . . )
FCA تحویل کالا به حمل کننده در مبدأ
FAS تحویل کالا در کنار کشتی در مبدأ
FOB تحویل کالا در عرشه کشتی در مبدأ
CFR ارزش و کرایه حمل تا مقصد
CIF ارزش ، بیمه و کرایه حمل تا مقصد
CPT تحویل با پرداخت کرایه حمل تا مقصد
CIP تحویل با پرداخت کرایه حمل و بیمه تا مقصد
DAF تحویل در مرز ( مرز تعیین شده )
DES تحویل در عرشه کشتی ( در مقصد )
DEQ تحویل در اسکله ( در مقصد )
DDM تحویل در مقصد بدون پرداخت حقوق و عوارض گمرکی
DDP تحویل در مقصد با پرداخت حقوق و عوارض گمرکی

• معنی صادرات چیست ؟
کسب درآمد ارزی برای رشد و توسعه اقتصادی است که از فروش تولیدات یا خدمات به کشورهای دیگر حاصل می شود و می تواند در برقراری موازنه تجاری و ایجاد تعادل اقتصادی کمک شایانی نماید .

• مشکلات داخلی صادرات کدام است ؟
این مشکلات اصولاً به تولید و کیفیت و قیمت و حمل و نقل داخلی و بازاریابی و بسته بندی برمی گردد .

• مشکلات بین المللی صادرات کدامند ؟
محور بودن اقلام صادراتی ، کشش پذیری کالاها ، وجود رقبا ، عدم انجام به موقع تعهدات ، عدم شناخت فرهنگ مصرفی کشورهای خریدار ، ضعف تبلیغات .
• مراحل انجام صادرات کدام است ؟
1 – بازاریابی ( شناخت بازارهای خارجی و راههای نفوذ به آن )
2 – کسب مجوز صدور که در حال حاضر صدور اغلب کالاها نیاز به مجوز ندارد و فقط کالاهای خارجی نیاز به مجوز دارند .
3 – تعیین قیمت صادراتی توسط کمیسیون 5 نفره نرخ گذاری .
4- صدور پروفرما ( سندی که توافقات اولیه فروشنده و خریدار را نشان می دهد )
5 – تهیه و تدارک و بسته بندی کالا
6 – دریافت گواهی بازرسی کالا از اداره استاندارد
7 – صدور فاکتور و اخذ گواهی مبداء
8 – سپردن پیمان ارزی
9 – عقد قرارداد حمل و نقل و بیمه
10 – اظهار کالا به گمرک
11 – ارسال کالا
12 – دریافت واریز نامه یا تصدیق صدور

• روش های پرداخت در معاملات تجاری چگونه است ؟
در حال حاضر متداولترین و مهمترین شیوه پرداخت در معاملات که در دنیا متداول است روش پرداخت با شیوه اعتبارات اسنادی است .
اعتبارات اسنادی تعهدی است که بانک گشایش کننده اعتبار برعهده می گیرد تا در قبال اخذ اسناد معینی ، مطالبات ذینفع اعتبار یا فروشنده را بپردازد ، یا برات وی را قبول نویسی کند ، یا حواله های درخواستی وی را پرداخت کند و یا بانک دیگری را مأمور این عملیات نماید .
این پرداخت یا از طریق برات ارزی ( B/E ) و یا اعتبارنامه (L/C ) صورت می گیرد .

• اعتبار نامه (L/C) یا ( latter of credit) چیست ؟
فرم قرارداد ی است که به موجب آن بانک بازکننده اعتبار بنا به درخواست خریدار ، بانک دیگری را که بانک ذینفع یا کارگزار نام دارد مجاز می دارد حداکثر تا پایان مدت تعیین شده ، اسناد حمل کالاهای مورد معامله را به بانک تسلیم کند و آن بانک حداکثر تا میزان اعتبار را پرداخت نماید .
بانک کارگزار سپس اسناد مزبور را جهت واگذاری به خریدار برای بانک دستور دهنده ارسال می کند .
اعتبار نامه قابل معامله نمی باشد .

• برات ارزی (B/E ) یا (Bill of Exchange ) چیست ؟
برات ارزی توسط فروشنده ( ذینفع ) نوشته می شود و از طریق بانک ابلاغ کننده یا بانک ذینفع ارسال می شود و پس از قبول نویسی ، صادرکننده یا فروشنده می تواند بلافاصله و یا بعد از تاریخ تعیین شده مبلغ مندرج در آن را دریافت کند . برات قابل معامله است .

• فاینانس ( Finance ) چیست ؟
در مواقعی که فروشنده کالا حاضر به قبول اعتبار اسنادی مدت دار نمی گردد و خریدار به خاطر فقدان نقدینگی قادر به افتتاح اعتبار اسنادی نمی باشد معمولاً خریدار از یک شرکت مالی درخواست می کند که وارد معامله شود و وجه معامله را به فروشنده نقداً پرداخت کند و بهره گیرد . این موسسات را فاینانس مالی می گویند .

• کنوانسیون های حمل و نقل کدامند ؟
1 – کنوانسیون CMR :
این کنوانسیون جهت تأمین منافع و حقوق دست اندرکاران حمل و نقل جاده ای و یکنواخت کردن شرایط حاکم بر قرارداد حمل و نقل بین المللی جاده ای ایجاد شده است .

2 – کنوانسیون TIR :
این کنوانسیون برای ایجاد تسهیلات در رابطه با تشریفات گمرکی کامیونهای حامل کالا که در جاده های بین المللی تردد و از گمرکات کشورهای ثالث عبور می کنند تدوین و به مرحله اجرا درآمده است .

3 – کنوانسیون کوتیف COTIF :
این کنوانسیون مربوط به حمل و نقل بین المللی با راه آهن است .

• ارزش CIF کالا چگونه محاسبه می شود ؟
ارزش کالا ( COST ) + بیمه ( IN SURANC ) + کرایه حمل ( FRESGHT )

• ترانزیت چیست ؟
روش گمرکی است که براساس آن کالاها تحت نظارت گمرک از یک گمرک به گمرک دیگر حمل می گردد .

• ترخیص چیست ؟
به معنی تسویه حساب با گمرک پس از انجام تشریفات قطعی گمرک است .

• اظهار نامه گمرکی چیست ؟
عبارتست از هر اظهار یا اقدامی راجع به اطلاعات خاص مورد نیاز گمرک به هر شکل که توسط گمرک توصیه شده یا مورد قبول واقع شده است .

• کابوتاژ چیست ؟
حمل کالا از یک نقطه به نقطه دیگر در یک کشور از راه دریا یا رودخانه های مرزی .
انواع واردات : 1 – واردات قطعی . 2 – ورود موقت . 3 – کالای مرجوعی . 4 – ترانزیت که شامل : داخلی و خارجی می باشد .

• حق العمل کاری گمرکی چگونه است ؟
حق العملکار در گمرک به شخصی اطلاق می شود که تشریفات گمرکی کالای متعلق به اشخاص دیگر را به وکالت از طرف آن شخص در گمرک انجام دهد .

• تعرفه چیست ؟
تعریف اول : طبقه بندی (NOMENCLATURE ) مثلاً تعرفه 15/85 تعیین کالا در فصل 85 و ردیف 15 قرار دارد .
تعریف دوم : حقوق و عوارض گمرکی (TARIFE ) مثلاً می گویند تعرفه تلویزیون 30% است یعنی حقوق و عوارض گمرکی آن 30% است .

قوانین امور گمرگی چیست؟

قوانين امورگمركي

فصل اول : كليات

ماده 1-مفاهيم اصطلاحات گمرك به كار برده شده در مواد مختلف اين قانون طبق تعريفي است كه از طرف شوراي همكاريهاي گمركي بصورت مجموعه براي كشورهاي عضو، منتشر شده يا ميشود.

ماده 2- الف – حقوق گمركي كالاهاي وارداتي موضوع بند «الف» ماده 2 قانون امورگمركي مصوب 1350 به ميزان مذكور در جدول تعرفه گمركي ضميمه اين قانون كه براساس نظام هماهنگ شده توصيف و كدگذاري كالا تنظيم شده است تعيين ميگردد.

ب- سود بازرگاني وجهي است كه براساس قانون انحصار تجارت خارجي به موجب تصويبنامه هيئت وزيران برقرار ميگردد.

ج-هزينه هاي گمركي وجوهي است كه ميزان وشرايط آن با تصويب هيأت وزيران براي تخليه و باربري و بارگيري ، انبارداري ،‌ آزمايش و تعرفه بندي ، بدرقه كالاو خدمات فوق العاده تعيين ميشود، ترتيب وصول و نحوه مصرف اين وجوه طبق آئين نامه گمركي تعيين ميشود.

د- عوارض دريافتي به وسيله گمرك وجوهي است كه وصول آن طبق مقررات بعهده گمرك واگذار ميشود.

هـ – منظور از اظهار مندرج در اين قانون ذكر اوصاف و مشخصات كامل كالا در اظهارنامه تسليمي به گمرك است به شكلي كه با توجه به آن اوصاف و مشخصات كالاي اظهار شده مشخص و از غيرآن به نحو روشن متمايز گردد.

ماده 3- وجوهي كه تحت عناوين حقوق گمركي و سود بازرگاني و هزينه هاي گمركي و عوارض با رعايت مقررات اين قانون تعيين ميشود بوسيله گمرك به ريال وصول خواهد شد.

تبصره –در احتساب جمع وجوهي كه گمرك براي انجام تشريفات گمركي وصول مي كند كسر ريال يك ريال محسوب مي شود.

ماده4- از كالايي كه براي تعمير يا تكميل به طور موقت به خارج از كشور صادر شود در موقع برگشت به ايران فقط معادل 15 درصد ارزش كارهاي انجام شده به عنوان حقوق گمركي دريافت ميگردد‌،‌مگراينكه حقوق گمركي آن كالا از روي ارزش تعيين شده و نرخ آن كمتر از 15 درصد بوده يا از حقوق گمركي بخشوده باشد كه در اين صورت برحسب مورد حقوق گمركي آن به نرخهاي مقرراز ارزش كارهاي نامبرده دريافت يا بخشوده خواهد شد.

تبصره 1- به كالاي بازرگاني موضوع اين ماده وقتي اجازه صدور موقت داده ميشود كه وزارتخانه صنعتي ذيربط كتبأ عدم امكان تعمير يا تكميل در داخل كشور را گواهي كند.

تبصره 2- قطعات و قسمتها و لوازمي كه تعويض يا اضافه شود عنوان تكميل را نداشته و مشمول مقررات عمومي واردات مي باشد.

ماده5 – هرگاه كشوري نسبت به تمام يا قسمتي از اقلام صادرات ايران به هر صورت تبعيض يا محدوديتي ايجاد كند هيأت وزيران مي تواند در هر موقع بنا به پيشنهاد وزارت بازرگاني نسبت به تمام يا بعضي از اقلام كالاهاي آن كشور محدوديت يا سود بازرگاني ويژه اي برقرار كند.

ماده 6- هرگاه ضمن موافقتنامه هاي بازرگاني دولت با كشورهاي بيگانه براي كالاي معيني حقوق گمركي به مأخذي غيراز آنچه كه در جدول تعرفه ضميمه اين قانون مقرر است معين بشود مادام كه موافقتنامه هاي مزبور به قوت خود باقي مي باشد حقوق گمركي آن كالا مطابق مأخذ تعيين شده در موافقتنامه ها و با رعايت شرايط مقرر در آنها دريافت ميگردد مگر اينكه در تعرفه ضميمه اين قانون حقوق گمركي كمتري به آن تعلق گيرد و يا از حقوق گمركي بخشوده شده باشد.

ماده 7-هرگاه كالايي با قيمت نامتناسب يا تسهيلات غيرعادي از كشوري براي ورود به ايران عرضه شود (دمپينگ Dumping)‌ و اين عمل براي اقتصاد كشور رقابت ناسالم تلقي گردد هيأت وزيران مي تواند در هر موقع بنا به پيشنهاد وزارت بازرگاني براي ورود كالاي مزبور از آن كشور سود بازرگاني ويژه اي برقرار كند.

ماده 8- در مواردي كه حقوق گمركي و سود بازرگاني و عوارض از روي وزن دريافت ميشود وزن كالا عبارتست از وزن ناخالص كالا منهاي وزن تقريبي كه نسبت آن با وزن ناخالص كالا با توجه به نوع ظرف در آئين نامه گمركي تعيين خواهد شد.هرگاه كالا در ظروف تجملي وغيرعادي وارد گردد و مأخذ حقوقي كه براي آن ظرف تعيين گرديده زيادتر از مأخذ حقوق مظروف آن باشد حقوق متعلقه به هريك از ظرف و مظروف جداگانه دريافت ميگردد مگر در مواردي كه ظرف از مظروف قابل تفكيك نباشد يا تفكيك آن موجب نامرغوبي يا افتادن كالا از صورت بازار باشد كه در اين صورت ظرف و مظروف توأمأ مشمول پرداخت حقوق مأخذ بالاتر خواهد بود. در صورتيكه ظرف و مظروف قابل تفكيك باشد و هر يك حقوق جداگانه متعلق به نوع جنس خود را بپردازد حقوق مظروف از روي وزن خالص آن دريافت ميگردد.

تبصره 1- صاحبان كالا مي توانند ظروف و تكيه گاه كالاي صادراتي وارداتي خود را اعم از اينكه از گمرك خارج شده يا نشده باشد به خارج از كشور برگردانند.

تبصره 2- در مواردي كه حقوق گمركي و سود بازرگاني و هزينه هاي گمركي و عوارض كالا از روي وزن دريافت ميشود وزن كالا به حال و وضع عادي در گمرك مأخذ محاسبه خواهد شد.

تبصره 3- منظور از ظرف عبارت از هر نوع ظرف ،‌ محفظه يا لفاف يا نظاير آن مي باشد.

ماده 9- محفظه هايي كه براي سهولت حمل و نقل كالاي وارداتي به نام كانتينر (Container) يا نظاير آن كه در آئين نامه گمركي تعيين خواهد شد مورد استفاده قرار ميگيرد و معمولأ پس از تخليه به خارج برگشت داده ميشود به عنوان ورود موقت پذيرفته ميشوند.

ماده 10- ارزش كالاي ورودي در گمرك در همه موارد عبارتست از بهاي سيف (بهاي خريد كالا در مبدأ به اضافه هزينه بيمه حمل و نقل و باربندي) و كليه هزينه هاي مربوط به افتتاح اعتبار يا واريز بروات و همچنين حق استفاده از امتياز نقشه ،‌مدل و علامت بازرگاني و ساير حقوق مشابه مربوط به كالا و ساير هزينه هايي كه به آن كالا تا ورود به اولين دفتر گمركي تعلق ميگيرد كه از روي سياهه خريد يا ساير اسناد تسليمي صاحب كالا تعيين و براساس نرخ ارز و برابريهاي اعلام شده از طرف بانك مركزي ايران در روز تسليم اظهارنامه خواهد بود.

ماده 11- در مورد كالايي كه بدون ابراز سياهه خريد به گمرك اظهار شود و يا ارزش مندرج در سياهه خريد به نظر گمرك نامتناسب باشد گمرك بايد ارزش كالا را براساس ارزش كالاي صادراتي مثل يا مشابه در كشور مبدأ‌ همزمان با تاريخ خريد يا براساس فهرست قيمتهاي فروش همان كالا در كشور مبدأ‌ منهاي تخفيف يا جوايز صادراتي عادله تعيين كند. در صورتيكه به اطلاعات فوق دسترسي نباشد گمرك ارزش عمده فروشي همان نوع كالا يا مشابه آن را با توجه به كشور مبدأ‌ در بازار داخلي در زمان ترخيص منهاي حقوق گمركي و سود بازرگاني و عوارض و ساير هزينه هاي بعد از ورود و همچنين سود عادله تشخيص و آن را بعنوان ارزش كالا مأخذ احتساب حقوق گمركي و سود بازرگاني و هزينه هاي گمركي و عوارض قرار خواهد داد.

تبصره – ضوابط اين ماده در آئين نامه گمركي تعيين خواهد شد.

ماده 12- ارزش تعيين شده ،‌از طرف گمرك درصورتيكه ظرف يك ماه از تاريخ ابلاغ كتبي نظر گمرك به صاحب كالا مورد اعتراض قطعي قرار نگيرد قطعي است و در صورت اعتراض رسيدگي به آن در صلاحيت كميسيون رسيدگي به اختلافات گمركي مذكور در ماده 51 خواهد بود.

ماده 13- در صورتيكه صاحب كالا ظرف سي روز از تاريخ قطعي شدن تشخيص گمرك يا از تاريخ ابلاغ رأي قطعي كميسيون رسيدگي به اختلافات گمركي كالا را با پرداخت وجوهي كه به ورود قطعي آن تعلق ميگيرد ترخيص نكند در اين صورت پس از انقضاي حداقل 4 ماه از تاريخ ورود كالا متروكه محسوب و بدون رعايت اخطار و آگهي به فروش خواهد رسيد.

ماده 14- كالاي ترخيص قطعي نشده است و ثيقه پرداخت كليه وجوهي كه به ورود قطعي آن كالا تعلق ميگيرد و ساير بدهيهاي قطعي صاحب كالابابت حقوق گمركي و سود بازرگاني و هزينه هاي گمركي وعوارض مي باشد.گمرك نمي تواند قبل از دريافت كليه وجوه مزبور اجازه تحويل كالا را بدهد.

تبصره 1- صاحب كالا از نظر گمرك در مورد كالاي بازرگاني كسي است كه نسخ اصلي اسناد خريد يا حمل به نام او صادر و از طرف بانك مهر شده و حواله ترخيص نيز به نام او باشد و يا اسناد مهر شده مزبور به نام وي ظهر نويسي و صحت امضا واگذارنده از طرف مقام صلاحيتدار گواهي شده باشد.

تبصره 2- گمرك مي تواند با موافقت وزارت امور اقتصادي و دارايي كالاي متعلق به وزارتخانه ها و مؤسسات دولتي و وابسته به دولت را با تعهد مسئولان مالي سازمان مربوط با تعيين مهلت و كالاي متعلق به اشخاص را با اخذ ضمانت نامه بانكي و علاوه بر كردن بهره به ميزاني كه هر سال از طرف وزارت امور اقتصادي و دارايي اعلام خواهد شد و تعيين مهلتي كمه حداكثر بيش از يك سال نباشد به طور قطعي ترخيص كند.

ماده 15- توقيف كالا از طرف مقامات صالح به هر عنوان كه باشد به استثناي مواردي كه مقامات قضائي به استناد ماده 10 قانون مجازات اسلامي دستور توقيف كالا را بدهند مانع از متروكه شدن كالا يا اجراي مقررات مربوط به آن نخواهد بود و در صورت فروش كالا پس ازكسر كليه وجوهي كه به ورود قطعي آن كالا تعلق ميگيرد و ساير بدهيهاي قطعي صاحب كالا به گمرك بابت حقوق گمركي و سود بازرگاني و هزينه هاي گمركي و عوارض مازاد در حدود دستورهاي مقامات صالح در توقيف خواهد ماند.

ماده 16- هرگاه بعد از ترخيص كالا از گمرك معلوم گردد وجوهي كه وصول آن به عهده گمرك مي باشد بيشتر يا كمتر از آنچه مقرر بوده دريافت گرديده يا اساسأ‌ دريافت نشده و يا اينكه اشتباهي دريافت گرديده است گمرك و صاحب كالا مي توانند ظرف هشت ماه از تاريخ صدور سند ترخيص كالاي مورد بحث برحسب مورد تمام يا مابه التفاوت را از يكديگر مطالبه و دريافت كنند.مهلت مرور زمان ترخيص كالا به استناد بند ج ماده 3 قانون تشويق صادرات و توليد و تبصره ذيل ماده 39 قانون امور گمركي ،‌موضوع لايحه قانوني راجع به تفسير ماده16 قانون امور گمركي ،‌مصوب 1/8/1358 از تاريخ ترخيص كالا نيز هشت ماه مي باشد اضافه يا كسر دريافتي كمتر از يكهزار ريال قابل مطالبه و دريافت طرفين نخواهد بود . رد اضافه دريافتها از درآمد جاري بعمل خواهد آمد.

تبصره1- كسردريافتهاي ناشي از اظهار خلاف نسبت به نوع جنس توأم با تسليم اسناد نادرست از شمول مقررات اين ماده خارج و مشمول فصل چهارم اين قانون خواهد بود.

تبصره2- اشخاصي كه كسر دريافتي از آنها مطالبه ميشود هرگاه نسبت به مبلغ مورد مطالبه اعتراض داشته باشند مي توانند ظرف سي روز از تاريخ ابلاغ مطالبه نامه دلايل اعتراض خود را كتبأ‌ به گمرك اعلام دارند ،‌در اين صورت اداره گمرك به اعتراض نامه واصله دقيقأ رسيدگي مي كند و در مواردي كه اعتراض موجه شناخته شود از ادامه مطالبه خودداري خواهد كرد وگرنه دليل رد اعتراض را به مؤدي ابلاغ و پرداخت وجه را مطالبه مي كند درصورتيكه مؤدي ظرف سي روز از مطالبه اوليه اعتراض نكرد يا ظرف يك هفته پس از ابلاغ ثانوي تقاضاي ارجاع امر را به كميسيون رسيدگي به اختلافات گمرك ننمود يا وجه مورد مطالبه را نپرداخت عمليات اجرائي شروع ميشود و اگر بعد ا ز انقضاي سي روز از تاريخ مطالبه اوليه اعتراض خود را تسليم كرد رسيدگي به موضوع موكول به پرداخت يا تأمين مبلغ مورد مطالبه خواهد بود.

آشنایی با اصطلاحات بازرگانی و گمرکی۳

لازم به ذکر است که در جلسات و ملاقات‌های مربوط به یک پروسۀ تجاری با طرف‌های خارجی، دانستن این اصطلاحات و بکارگیری آن پرستیژ شما را نزد طرف‌های خارجی بالا برده و در انعقاد قراردادها، شما را از سوء استفاده‌های احتمالی مصون می‌دارد.
لذا یادگیری این واژه‌ها و تلفظ صحیح آن از اهمیّت ویژه‌ای برخوردار بوده و بخاطر سپردن آنها به تمامی بازرگانان عزیز هموطن توصیه می‌گردد:

 

رديف

كلمه/اصطلاح

معادل لاتين

1

انحصار مطلق فروش

Absolute Monopoly

2

اوراق قرضه بي نام

Bearer Bonds

3

اينکوترمز

4

اينکوترمز (اصطلاحات بين‌المللي بازرگاني )

Incoterms (International Commercial Terms)

5

برخط

online

6

بيمه تمام خطر

all risk liabilities insurance

7

پشتوانه

Backer

8

پول در گردش

Active Circulation

9

تحويل به هنگام

just in time

10

تحويل کالا در محل مقرر به حمل کننده

FCA (Free Carrier)

11

تحويل کالا در محل کار

Ex-works (EXW)

12

تحويل کالا در کنار کشتي

FAS (Free Alongside Ship)

13

تحويل کالا روي عرشه کشتي

FOB (Free On Board)

14

تخفيف مالياتي

Abatement of taxes

15

تراز پرداخت‌ها

Balance of Payments

16

تسويه حساب

Account Settled

17

تورم شتاب يافته

Accelerated Depreciation

18

حساب گيرنده(وجه )

Account Payee

19

حسابهاي دريافت کردني

Accruals Receivable

20

خسارت معطلي

demurage

21

خلاصه سند مالکيت

Abstract of Title

22

داراي اعتبار نامه

Accredited

23

دارايي ها

Accounting Assets

24

دي دي يو

ddu

25

رشد ناخالص داخلي

gdp

26

سپرده بانکي

Bank Deposit

27

سفارش تلگرافي

cable order

28

سهم شاخص

Barometer Stock

29

شماره حساب

Account Number

30

ضمانت

Bail

31

ظهر نويسي يک برات

Back a bill

32

عوامل تعديل ارز

CAF (Currency Adjustment Factor)

33

عوامل تعديل سوخت بونکر در اقيانوس پيما

BAF (Bunker Adjustment Factor)

34

قيمت نهايي

rock price

35

قيمت کالا و کرايه حمل تا بندر مقصد

CFR (Cost and Freight)

36

گواهي مانده سهام

Balance Certificate

37

لايبور

LIBOR) )London Inter Bank Offered Rate

38

هزينه‌هاي بانکي

Bank Charges

39

ورشکستگي

Bankruptcy

40

کرايه

fright

آشنایی با اصطلاحات بازرگانی و گمرکی۱

هر كالايي كه به عنوان صادرات به گمرك اظهار مي شود صرفنظر از قيمتي كه طبق قرارداد براي آن تعيين شده به طور كلي فارغ از ارزش كالا در خارج داراي قيمتي است كه قبلا توسط مرجع رسمي دولتي تعيين شده و به صورت فهرست قيمتهاي صادراتي در اختيار گمرك , بانك و ساير سازمانها قرار مي گيرد. لذا صادر كنندگان به اين قيمتها دسترسي دارند و الزاما اظهارنامه هاي صادراتي نيز بايد با همين ارزشها تقويم گردد. اين نحوه قيمت گذاري كالاهاي صادراتي و الزام كليه صادركنندگان به رعايت ان براي اين است كه اولا صادركننده اگر مجاز به اظهار قيمت كالايي كه صادر مي كند به دلخواه باشد قطعا براي يك نوع كالا قيمتهاي مختلف به گمرك اظهار مي گردد و به اين ترتيب چنانچه قرار بر اخذ تعهد ارزي يا اخذ ماليات يا حتي تهيه آمار بازرگاني باشد هيچ كدام از اين منظورها درست برآورده نخواهد شد.

ارزش كالاي ورودي در گمرك در همه موارد عبارت است از بهاي سيف CIF (بهاي خريد كالا در مبدا به اضافه هزينه بيمه و حمل و نقل و باربندي) و كليه هزينه هاي مربوط به افتتاح اعتبار يا واريز بروات و همچنين حق استفاده از امتياز نقشه, مدل و علامت گذاري بازرگاني و ساير حقوق مشابه مربوط به كالا و ساير    هزينه هايي كه به آن كالا تا ورود به اولين دفتر گمركي تعلق مي گيرد كه از روي سياهه خريد يا ساير اسناد تسليمي صاحب كالا تعيين و براساس نرخ ارز و برابري هاي اعلام شده از طرف بانك مركزي ايران در روز تسليم اظهار نامه خواهد بود.

بارنامه به منزله سند قرارداد حمل, رسيد دريافت كالا و سند مالكيت آن است و همچنين سندي است كه زمان ادعاي خسارت از شرمت بيمه مي تواند به عنوان پشتوانه مورد استفاده واقع شود.

جزئيات مندرج در بارنامه بايد شامل موارد زير باشد:

شرح كالا – علائم و يا شماره هاي تجاري – نام كشتي حامل – ذكر عبارتي كه حاكي از وجود كالا در كشتي باشد – بنادر بارگيري و تخليه – نام حمل كننده كالا – نام گيرنده كالا – نام و نشاني شخصي كه ورود اجناس به اطلاع او مي رسد هزينه حمل پرداخت شده يا قابل پرداخت در مقصد مي باشد. تعداد نسخه هاي بارنامه كه به صورت اصل صادر شده است – تاريخ صدور.

اسناد مثبته گمركي بطور كلي اسنادي هستند كه مويد ورود كالا به ترتيب مجاز به كشور, انجام تشريفات قطعي گمركي در خصوص  انها و ترخيص از گمرك با صدور سند و پرداخت كليه وجوهي كه به ورود قطعي كالا تعلق مي گيرد مي باشد

منظور از اسناد نادرست , اسناد يا سياه هايي است كه در ان خصوصيات  كالا صحيح و مختصرا ذكر نشده است و صاحب كالا از عدم تصريح خصوصيات به زبان دولت اقدام و كالاي ديگري را با حقوق گمركي و سود بازرگاني و عوارض كمتر اظهار نموده باشد.

اظهاري است كه بر روي برگي كه گمرك تعيين نموده  تنظيم مي شود در اين اظهارنامه اشخاص ذينفع روش گمركي را كه بايد در مورد كالا اجرا شود ذكر مي كنند و مشخصاتي را كه از نظر گمرك براي اجراي ان روش لازم است قيد مي كنند.

عبارت است از هر نوع اظهارنامه اي كه توسط شخص مسئول وسيله حمل و نقل يا نماينده او بايد هنگام ورود يا خروج وسيله حمل ونقل به مقامات گمركي ارائه شود و حاوي مشخصات لازم در ارتباط با وسيله حمل و نقل, مسير سفر, بار, كالاهاي توشه اي و ملزومات, كاركنان و مسافرين مي باشد.

يعني هر اظهار يا اقدامي كه راجع به اطلاعات خاص مورد نياز گمرك به هر شكل كه توسط گمرك توصيه شده يا مورد قبول واقع شود.

عبارت است از يك شرح مقتضي در رابطه با مبدا كالاهاي ساخته شده كه در موقع صدور انها توسط سازنده, توليد كننده , تهيه كننده , صادر كننده يا هر شخص صلاحيتدار ديگري در فاكتور تجاري يا هر سند ديگري كه مربوط به كالاها باشد ذكر مي گردد.

سندي است بانك كه مبلغ ارز انتقال يافته جهت خريد كالا و هم ارز ريالي ان و تاريخ گشايش اعتبار ان رانشان مي دهد.

محل سرپوشيده اي است كه يك يا چند طرف ان ديوار نداشته و كالا ها به منظور محفوظ ماندن از برف و باران و تابش منظم آفتاب در آنجا نگه داشته مي شود.

مامورين مخصوص موقع تخليه كالا از وسائط نقليه, به تدريج ريز انرا مي نويسد تا بعدا با بارنامه و مانيفست تطبيق داده شود.

سياهه خريدي است كه فروشنده از مبدا به عنوان پيشنهاد فروش, يا تعيين ارزش و شرايط فروش, صادر مي كند. اين سياهه قبل از سفارش كالا بايد به تاييد مركز تهيه و توزيع مربوطه رسد. پروفورما را پيش فاكتور نيز مي نامند.

عبارتست از روش گمركي كه به موجب ان كالاها تحت نظارت گمرك از يك وسيله حمل و نقل ورودي به يك وسيله حمل ونقل خروجي(صدور) در حوزه يك دفتر گمركي كه ان دفتر در عين حال دفتر گمركي توام براي ورود و صدور است , انتقال داده مي شود.

سندي است كه توسط گمرك تنظيم مي شود و به موجب ان اجازه داده مي شود كه كالاها به طور ترانزيت گمركي بدون پيش پرداخت حقوق و عوارض ورودي حمل شوند. و معمولا حاوي كليه مشخصات لازم براي تعيين حقوق و عوارض ورودي در مورد مقتضي و يك تعهد تضمين شده مبني بر ارائه كالا يا مهروموم گمركي و سيم و سرب دست نخورده به دفتر گمركي مقصد مي باشد.

عبارت است از مبلغ حقوق و عوارض ورودي كه موجب روش درابك مسترد مي شود.

دمپينگ عبارت است از عرضه كالا با قيمتي كمتر از هزينه نهايي توليد ان يا با استفاده از سوبسيدهاي غير عادي در يك بازار خارجي.

علاوه بر حقوق گمركي وجوهي نيز تحت عنوان سود بازرگاني طبق مصوب هيات وزيران به استناد قانون انحصار تجارت خارجي, قانون امور گمركي و قانون مقررات صادرات و واردات از برخي كالاهاي وارداتي اخذ مي شود كه به ان سود بازرگاني گفته مي شود.

فلسفه وضع سود بازرگاني جدا از حقوق گمركي صرفا به اين لحاظ بوده كه هرگاه دولت لازم بداند كه به منظور حمايت از توليدات يا صنايع كشور ميزان ان را تغيير دهد در حالي كه اگر اين وجوه كلا در قالب حقوق گمركي وصول ميشود بر طبق قانون مي بايست مجلس آن را تعيين كند لذا هر تغيير احتمالي آن مستلزم انجام مقدمات و طي تشريفات متداول و صرف زمان نسبتا زيادي بود در حالي كه اين وجوه ممكن است هر سال محتاج تغيير باشد لذا با تصويب هيات دولت, اين تغيير با سهولت انجام مي گيرد.

صورتحسابي است كه به موجب آن هزينه كالا به حساب خريدار منظور مي شود. سياهه بايد داراي موارد زير باشد:

تاريخ  – نام و نشاني خريدار و فروشنده – شماره سفارش يا قرارداد – مقدار و شرح كالا – قيمت واحد – شرح هر گونه هزينه اضافي توافق شده كه در قيمت واحد منظور نشده است – ارزش كل كالا – وزن كالا – تعداد بسته ها – علايم و شماره هاي حمل- شرايط تحويل و پرداخت.

به كالاهايي كه بدون لفاف در واگنها يا كاميونهاي اتاقدار و يا كشتي حمل مي شود فله مي گويند. كالاهايي مانند شكر, گندم , حبوبات, علوفه و از اين قبيل به صورت فله حمل مي شوند.

عبارت است از حمل كالا از يك بندر كشور به بندر ديگر و همچنين از يك گمرك به گمرك ديگر, كه از راه كشور همجوار صورت مي گيرد. براي كابوتاژ تشريفات گمركي لازم است و دو نوع اظهارنامه دارد كه يكي هنگام خروج كالا از بندر يا مرز تنظيم مي شود و يكي هم هنگام ورود به گمرك مرز يا بندر .

كارنه تير سند ترانزيتي بين الملي كالا از راه زميني است كه در مبدا صادر مي شود و به موجب ان كالا از كشورهاي بين راه تا مقصد كه به طور ترانزيت عبور مي كند نيازي به انجام تشريفات ترانزيت در مرز ورودي و خروجي هر كشور نخواهد بود.

مدرك ورود موقت بين المللي است كه اگر شخص  يا شركتي كالايي به صورت ورود موقت جهت شركت در نمايشگاهها يا تاسيس نمايشگاه وارد نمايد و يا نمونه هايي براي ارائه به مشتريان وارد كند به موجب اين مدرك نيازي به انجام تشريفات گمركي مربوط به ورود موقت نخواهد داشت .

كارنه دو پاساژ در حقيقت گذرنامه وسيله حمل و نقل جاده اي است كه به عنوان ورود موقت به كشور يا كشورهايي مسافرت مي كند ممكن است براي حمل كالا اشخاص يا بعنوان اتومبيل سواري براي گردش يا انجام امري كه در نظر است موقتا براي ورود به كشوري از ان استفاده شود.

ضبط كالا در گمرك  در مواردي است كه كالا ممنوع الورود يا غير مجاز بوده با نام و مشخصات صحيح اظهار شده باشد و گمرك سه ماه به صاحب كالا فرصت داده باشد كه كالا را از كشور اعاده نمايد. ولي صاحب كالا اقدامي ننمايد در اين صورت بعد از انقضاي سه ماه مذكور كالا اصطلاحا ضبط مي شود . همچنين بعد از ضبط, به صاحب كالا دو ماه وقت داده مي شود كه اگر شكايتي دارد به دادگاه شهرستان تسليم نمايد. در غير اين صورت و گذشت دو ماه مذكور اصطلاحا كالا ضبط قطعي شده  يعني به مالكيت دولت در مي آيد.

كالاي متروكه كالايي است كه صاحب آن , آن را ترك كرده باشد يعني به هر دليل به سراغ كالا براي ترخيص نرفته يا اگر مراجعه كرده در ارائه اسناد با مداركي كه لازم است تاخير كند, مدتي كه بعد از انقضاي ان كالا متروكه مي شود. چهار ماه از تاريخ اولين قبض انبار و در فرودگاهها دو ماه است هر گاه در اين مدت اقدامي براي ترخيص نشود كالا متروكه مي شود. چنانچه صاحب كالا براي عدم مراجعه و ترخيص كالا عذر موجهي داشته باشد مي توان با تنظيم درخواست و ارائه ان به گمرك, تقاضا كند كه مدت ياد شده حداكثر چهار ماه ديگر تمديد شود.

كالاي مرجوعي يا دوباره صدور كالاهايي است كه :

1-   به عنوان واردات موقت قبلا به كشور وارد مي شوند و در پايان مهلت ورود موقت براي اعاده از كشور اظهار و تحت عنوان كالاي مرجوعي شناخته مي شوند.

2-   به دليل ممنوعيت يا غيرمجاز بودن تطبيق با استاندارد هاي اجباري ( در مورد ان دسته از كالاها كه ورودشان مستلزم رعايت استاندارد اجباري است) يا به طور كلي عدم احراز شرايط , قابل ترخيص نيستند به همين لحاظ از كشور بايد مرجوع شوند.

عبارت است از كالاهاي اختصاص يافته براي مصرف توسط مسافران و كاركنان كشتي ها, هواپيماها يا قطارها, اين كالاها ممكن است فروخته شده باشند يا نشده باشد.

معاهده و پيماني است كه كشورهاي عضو سازمان جهاني گمرك به منظور اجراي هماهنگ طبقه بندي كالاهاي تجاري به ان پيوسته اند. مفاد اين كنوانسيون از سال 1988 براي اعضا ان لازم الاجرا شده است. ايران نيز از سال 1374 رسما به اين كنوانسيون ملحق شده است و جدول تعرفه(سيستم هماهنگ شده) منظم به اين كنوانسيون را از ابتداي سال 1375 در مقررات صادرات و واردات اجرا مي كند.

اصطلاحي است كه عموما در ارتباط با كنوانسيون بين المللي براي ساده كردن و هماهنگ كردن روشهاي گمركي به كار برده مي شود. اين كنوانسيون در سال 1973 از طرف شوراي همكاري گمركي كيوتو پذيرفته شده است.

اصطلاحي است كه عموما در ارتباط با كنوانسيون گمركي در هر بار چه ا .ت .ا براي ورود موقت كالا به كار برده مي شود. اين كنوانسيون در سال 1961 از طرف شوراي همكاري گمركي در بروكسل پذيرفته شده است.

اصطلاحي است كه عموما در ارتباط با كنوانسيون بين المللي همكاري متقابل اداري به منظور پيش گيري تجسس و كيفر تخلفات گمركي به كار برده مي شود. اين كنوانسيون در سال 1977 از طرف شوراي همكاري در نايروبي پذيرفته شده است.

محفظه بزرگي است از چوب يا فلز كه اغلب حجم كفه يك كاميون بزرگ يا تريلر را فرا مي گيرد.

اظهاريه امضا شده اي است كه حاكي از مبدا ساخت كالا مي باشد. گواهي مبدا توسط صادر كننده كالا و نماينده اش تهيه مي شود ولي اين گواهي در بعضي از كشورها بايد روي فرم خاصي كه حاوي تائيد يك سازمان اداري مستقل (براي مثال اتاق بازرگاني) باشد صادر شود.

فهرست محمولات يك كشتي يا يك قطار يا يك كاروان از كاميونهايي را مي گويند كه بيشتر از يك بارنامه دارند. در فارسي مي توان آنرا فهرست كل كالا خواند كه حاوي ريز كليه برنامه هاي مربوط به محموله است. اين فهرست كل زماني عرضه مي شود كه محموله تجاري به گمرك مقصد مي رسد.

عبارت است از فهرستي از كالاهاي تشكيل دهنده  محموله بار كه در يك وسيله حمل و نقل  يا در يك واحد حمل و نقل  حمل مي شوند. مانيفست محموله بار كه به اين ترتيب حاوي مشخصات بازرگاني مربوط به كالاها از قبيل شماره هاي اسناد حمل, نام صادر كننده  و گيرنده كالا, علامت و شماره تعداد و نوع بسته بندي, مقدار و شرح كالا باشد و ممكن است به جاي اظهارنامه محوله بار به كار رود.

يعني اقدامي براي تضمين اجراي قوانين و مقرراتي كه گمرك مسئول اجراي آنهاست به عمل مي ايد.

وزن قانوني يعني وزني كه طبق قانون براي مقاصد معين تعيين شده يا ميشود. در قانون گمرك نيز اين وزن عبارت از وزن ناخالص (وزن با ظرف) Gross Weight  منهاي وزن تقريبي(اوزان ظروف در قانون گمرك مشخص شده) ظرف. وزني كه به اين ترتيب به دست مي ايد براي محاسبه حقوق گمركي و عوارض ورودي در مواردي كه اين حقوق از روي وزن اخذ مي شود به كار مي رود.

منظور وزن كالا بدون تاثير رطوبت  يا حرارت در مورد كالاهاي جاذب الرطوبت مي باشد كه در هنگام ترخيص از نامه هزينه هاي گمركي وجوهي هستند كه ميزان و چگونگي وصل انها با تصويب هيات وزيران براي تخليه , باربري , انبار داري , ازمايش, تعرفه بندي, بدرقه كالا, خدمات فوق العاده و نظاير ان تعيين و به وسيله گمرك وصول مي شود بعضي از اين هزينه ها در اظهار نامه هاب گمركي و قبل از اين هزينه ها در اظهارنامه هاي گمركي و قبل از اظهار , محاسبه و منظور مي شوند و برخي به موجب قبض درآمد و جدا از اظهارنامه وصول مي شوند.(نظير هزينه خدمات فوق العاده, هزينه ازمايش كالا, هزينه تعرفه بندي و هزينه بدرقه كالا )