طرح شبنم

طرح شبنم، عنواني است كه اين روزها در ميان فعالان اقتصادي، اصناف، مديران بازرگاني و فروشندگان، دهان به دهان مي‌چرخد و باعث تحولي بزرگ در كنترل سطح عرضه به شيوه‌اي نوين شده است. هر چند اين طرح مزاياي فراواني براي مصرف‌كنندگان، فروشندگان و حتي مجموعه‌هاي نظارتي و مديريتي دارد، اما خلأ اطلاع‌رساني و فرهنگ‌سازي مناسب از مزايا و نحوه عملكرد آن انكارناپذير است.

شبكه بازرسي و نظارت مردمي که به اختصار شبنم معرفي شده، طرحي است كه با پيشنهاد و پيگيري ستاد مركزي مبارزه با قاچاق كالا و ارز در وزارت صنعت، معدن و تجارت به منظور شفاف‌سازي گردش كالا و اطلاع از اصالت و قاچاق نبودن آن استفاده مي‌شود. در واقع با نصب يك باركد دوبعدي بر روي کالاست كه مي‌توان كالاي اصلي از تقلبي و قاچاق را شناسايي کرد.

شناسايي کالاي اصلي از تقلبي با يك گوشي تلفن همراه كه نرم‌افزار مربوطه در آن نصب شده‌ باشد، قابل انجام است.

روش‌هاي ديگر براي اطمينان از اصالت كالا، پيامك كردن كد مندرج در برچسب شبنم، استفاده از تلفن گويا و درگاه اينترنتي اين سامانه‌ است.

مشتري مي‌تواند اطلاعات روي کالا را با اطلاعات دريافتي از سامانه تطبيق دهد و در صورت مغايرت، به سيستم بازرسي گزارش دهد. سيستم بازرسي فروشگاه هدف را مورد بازرسي قرار مي‌دهد و در صورت تاييد تخلف با متخلفان برخورد قانوني خواهد شد.

باركدها به دليل سرعت، دقت و فوايد زياد خود، در كشورهاي توسعه يافته بسيار پركاربرد شده است. كاهش خطا در ورود اطلاعات و تقسيم بندي آن‌ها، سرعت بالاي پردازش، دسترسي آسان و سريع به جزئيات و اطلاعات و رهگيري و پيگيري کالا در سطح عرضه از مهم‌ترين فوايد باركد دوبعدي است.

در سال 1994 يك شركت ژاپني باركد دوبعدي معروف به QR را طراحي و ارائه كرد، باركدهاي QR متشكل از ماتريكس‌هاي دوبعدي است.

اين دو حرف مخفف عبارت «Quick Response» به معني پاسخ سريع است و اين نامگذاري به دليل رمزگشايي سريعي است كه كدهاي آن فراهم مي‌‌كند.

در حال حاضر اين باركد در بيشتر كشورهاي توسعه يافته مانند ژاپن، آمريكا، كانادا و … استفاده مي‌شود و كاربردهاي متنوعي نيز يافته است.

باركدهاي QR امروز جاي خود را در صفحات و لينك‌هاي مرتبط با خبر نشريات و روزنامه‌ها، كارت‌هاي ويزيت، اطلاعات مربوط به آثار فرهنگي و تاريخي، بيلبوردها و بنرهاي تبليغاتي، اتوبوس‌ها، فروشگاه‌ها و حتي قطعات توليدي شركت‌ها پيدا كرده‌اند.

رديابي کالاها، ارائه اطلاعات به مشتريان، ارباب رجوع و گردشگران، تبديل متن و پيامك‌هاي نوشتاري سايت‌ها و انتقال آسان آن‌ها، پيگيري آسان و سريع در موضوع هاي مختلف با همکاري استفاده كنندگان تلفن همراه، هدايت به پايگاه‌هاي اطلاع رساني استفاده كنندگان تلفن همراه، استفاده به عنوان ابزار تبليغاتي در مكان‌هاي مختلف و موارد مختلف، استفاده در امور پزشكي و نجات بيماران، پيگيري درخواست‌هاي تجاري و بازرگاني، اطلاع‌رساني خلاقانه و …. نيز بخش ديگري از كاربردهاي اين باركدها است.

طرح شبنم نيز با الهام از اين باركد دوبعدي در كشورمان اجرا شده و مي‌تواند براي بسياري از مشكلات ، گره‌گشا باشد.

* اهداف طرح شبنم :

– تقويت امكان سياست‌گذاري و كنترل دولت در بخش كالا و خدمات
– تسهيل در اجرايي شدن سياست‌هاي ويژه دولت در كنترل بازار
– اطمينان مردم از نقش موثر دولت در حوزه كالاها و خدمات
– افزايش امنيت و جلوگيري از توزيع كالاي قاچاق
– جلوگيري از توليد و توزيع كالاي جعلي.

مهمترين هدف طرح شبنم، نظارت مردمي بر شبكه توزيع كالاها در سطح عرضه و در سراسر كشور است، اين باركد دوبعدي مي‌تواند اين امكان را فراهم كند تا همه مردم ايران به عنوان بازرس بر روند توزيع كالا و خدمات در كشور نظارت كنند و جايي براي کالاي قاچاق و تقلبي در كشور وجود نخواهد داشت.

سير عملكرد سامانه شبنم:

1- توليد كنندگان و واردكنندگان با مراجعه به سامانه شبنم ، براي هر محصول خود باركد دوبعدي دريافت مي‌كنند.

اين باركد براي هر قلم كالا شخصي‌سازي و بر روي کالا نصب مي شود.

با استفاده از اين باركد مي‌توان به اطلاعاتي دقيق و مناسب در باره هر قلم كالا دست يافت.

2- نرم افزار شبنم بر روي پايگاه www.shabnam.ir در دسترس همگان قرار گرفته است و هر فرد مي‌تواند به راحتي آن را بر روي گوشي تلفن همراه خود نصب كند.

3- مشتري مي‌تواند با استفاده از نرم افزار شبنم، باركد دوبعدي موجود بر روي کالا را از سامانه استعلام و اطلاعات كالا را بر روي تلفن همراه خود مشاهده كند.

4- در صورت مغايرت اطلاعات باركد، موضوع براي بررسي به نهاد نظارتي ارجاع مي‌شود.

5- نهاد نظارتي در كوتاه‌ترين زمان ممكن موضوع را بررسي مي کند و نتيجه به سامانه و مشتري ارائه مي‌شود.

* استعلام كالا و گزارش تخلف

مردم مي‌توانند براي اطمينان خاطر خودشان هر كالاي داري باركدي را استعلام کنند و از اصيل بودن آن مطمئن شوند. علاوه بر آن مي‌توانند تخلف هاي مربوط به كالاهايي را كه باركد آن مخدوش است يا باركد ندارد ، گزارش كنند.

طرح شبنم در حقيقت ايجاد سامانه‌اي را دنبال مي‌كند كه در آن همه مردم مي‌توانند تنها با داشتن يك گوشي تلفن همراه با استفاده از دوربين موبايل و نرم‌افزاري که در اختيارشان قرار گرفته است يا پيامك كردن كد 16 رقمي مندرج در برچسب شبنم به شماره 3000392 يا 6008221111، علاوه بر اطمينان از اصالت كالاي خريداري شده، باعث شناسايي عوامل توزيع كالاي قاچاق و جعلي شوند.تلفن گوياي 88969296 و درگاه اينترنتي شبنم به نشاني www.shabnam.ir ، از ديگر امكاناتي است كه براي استعلام باركد دوبعدي الصاق شده  روي کالاهاي وارداتي، در اختيار خريداران قرار دارد.

در صورتي‌كه تعداد معيني از تخلف را يك فرد گزارش کند و اين گزارش‌ها با بررسي بازرسان نهادهاي نظارتي تاييد شود، فرد گزارش‌دهنده مورد تشويق قرار خواهد گرفت.

قوانین صادرات کالا از ایران به دیگر کشورها

در آيين نامه اجرايي قانون امور گمركي صادرات به دو دسته تقسيم شده است:

1- صادرات قطعي
2- صادرات موقت
صادرات قطعي عبارت است از كالائي كه به منظور فروش يا مصرف در كشورهاي خارج از ايران به خارج فرستاده مي شود و صادرات موقت به صدور كالا به خارج از كشور براي انجام منظورهاي موقتي ( مثلا تعمير يا تكميل كالا ، شركت در نمايشگاه ) و برگشت آن به كشور گفته مي شود .

آنچه در اين مقوله مد نظر است صادرات قطعي است .

اسناد و مدارك لازم جهت صادرات :
1- اخذ كارت بازرگاني معتبر به نام صادر كننده
2- اخذ مجوز صدور ( در صورتيكه براي صدور كالاي مورد نظر ،توسط وزات بازرگاني موافقت كلي اعلام نشد باشد .
3- اخذگواهي بهداشت و قرنطينه ( دامي ، نباتي – حسب مورد )
4- گواهي استاندارد ( در صورتيكه كالا مشمول مقررات اجباري استاندارد صادراتي باشد) .
5- گواهي انرژي اتمي ( حسب مورد ) كه به اين مجوزها گواهي هاي مرسوم نيز گفته مي شود .
6- تهيه صورت عدل بندي Packing List ( در صورتيكه كالا گوناگون باشد )
7- شناسنامه فرش ( فقط براي فرش دستباف )

مجوزهاي صادرات :
كالاهاي صادراتي بر حسب مجوز صدور به سه گروه تقسيم مي شوند .

1- كالاي مجاز :
كالائي است كه صدور آن با رعايت ضوابط نياز به كسب مجوز ندارد . منظور از ( ضوابط ) آن دسته ترتيباتي است كه رعايت آن براي صادرات پاره اي از كالاها قانوناً ضروري است مانند ضوابط استاندارد ، گواهي بهداشت انساني ، دامي ، نباتي

2- كالاي مشروط :
كالائي است كه صدور آن با كسب مجوز امكان پذير است . پس از اعلام نظر موافق وزارتخانه هاي ذيربط كه اصطلاحاً ( موافقت كلي ) ناميده مي شود ، و پس از ابلاغ آن به گمرك توسط وزارت بازرگاني براي صدور كالاهاي موضوع موافقت كلي ، نيازي به مراجعه متقاضي به وزارتخانه يا سازمان مربوط و اخذ مجوز موردي نخواهد بود .
3- كالاهاي ممنوع الصدور:
كالائي است كه صدور آن به موجب شرع مقدس اسلام ( به اعتبار خريد و فروش يامصرف ) و يا به موجب قانون ممنوع گردد. دولت مي تواند بنا به مقتضيات و شرايط خاص زماني با رعايت قوانين مربوطه صدور بعضي از كالاها را ممنوع نمايد.

گواهي هاي مرسوم:

گواهي بهداشت نباتي
طبق ماده 18 آيين نامه اجرايي قانون حفظ نباتات ، فرآورده هاي نباتي كه از ايران به كشورهاي خارج صادر مي شود بوسيله كارشناسان قرنطينه معاينه و درصورت سلامت كالا گواهي بهداشت نباتي صادر مي شود .
و در صورت عدم تقاضاي خريدار اين كار انجام نمي گردد .
گواهي بهداشت دامي (گواهي سازمان دامپزشكي )
طبق ماده 7 قانون دامپزشكي كشور مصوب سال 1350 ورود و صدور هر نوع دام زنده – تخم مرغ نطفه دار – اسپرم دام – فرآورده هاي خام دامي – داروها ، واكسن ها ، سرم ها و مواد بيولوژيكي ، مواد ضد عفوني ، سموم دام پزشكي ، مواد غذايي متراكم ، مكمل غذاي دام و داروهائي كه براي ساختن مواد نامبرده موردنياز است بايد با موافقت وزارت جهاد كشاورزي ( سازمان دامپزشكي كشور ) صورت گيرد .

گواهي استاندارد
در صورتيكه براي صادرات كالاهائي مقررات استاندارد اجباري وضع شده باشد اخذگواهي استاندارد ازموسسه استاندارد و تحقيقات صنعتي ايران و ارائه آن به گمرك ضروري است .
گواهي انرژي اتمي
در مواردي كه كالاي صادراتي مواد غذايي يا انواع قراضه هاي فلزات و … باشد ارائه گواهي سازمان انرژي اتمي كشور ضروري است .

صورت عدل بندي
در مواردي كه كالاهاي وارده بيش از يك بسته و محتويات بسته ها گوناگون و متنوع باشد ، ارايه يك فهرست كه محتويات هر بسته ( خالص و با ظرف ) نشان دهد ، ضروري است .
ساير اسناد مورد نياز براي صادرات:
اسنادي كه در ذيل نامبرده مي شود براي ارائه به گمرك ايران الزامي نيست لكن ممكن است توسط كشور مقصد يا خريدار خارجي مطالبه شو د .

1- گواهي مبدا :
براي دريافت گواهي مبدا با در دست داشتن فتوكپي اظهار نامه گمركي و بارنامه كالا به اتاق هاي بازرگاني وصنايع و معادن مراجعه شود.

2- كارنه تير :
كار نه تير دفتر چه اي است كه براي عبور كالا بوسيله كاميون از كشورهاي عضو ، بدون بازرسي دقيق و بدون تامين و دريافت حقوق و عوارض گمركي صادر مي شود .

3– سياهه خريد :
سياهه خريد (Invoice ) يا فاكتور صورتحسابي است كه درآن تاريخ ، نام و نشاني خريدار و فروشنده ، شماره سفارش يا قرارداد ، تعداد يامقدار ويا شرح كالا ، قيمت واحد ، قيمت كل ،نوع قرارداد وتعرفه گمركي كالا ذكر شده است .

4- بارنامه حمل :
بطور كلي بارنامه سند اصلي انتقال مالكيت كالا از فروشنده به خريدار است و داراي انواع مختلف مي باشد مانند بارنامه هوايي – بارنامه دريايي – بارنامه راه آهن – بارنامه سراسري بارنامه زميني ( كاميون )

5- گواهي بازرسي :
سندي است كه توسط يكي از شركتهاي بازرسي كننده بين المللي صادر و به موجب آن تاييد مي گردد كه كالاي حمل شده با كالاي ثبت سفارش شده يكسان است .

مراحل صادرات:
1- بازاريابي
2- كسب مجوز صدور
3- تعيين قيمت صادراتي توسط كميسيون نرخ گذاري
4- صدور پروفرما
5- تهيه ، تدار ك و بسته بندي
6- دريافت گواهي بازرسي كالا
7- صدور فاكتور و اخذ گواهي مبدا
8- عقد قرارداد حمل و بيمه
9- اظهار كالابه گمرك
10- ارسال كالا
11- دريافت واريز نامه يا گواهي صدور

بازار يابي:
بازاريابي مهمترين قدم در صادرات است ، شناخت بازارهاي خارجي وراههاي نفوذ به آن ، شناخت هسته هاي قدرت ، شناخت رقبا در كشور هدف از مهمترين قسمتهاست كه نيازمند داشتن اطلاعات از كيفيت كالا ، قيمت وميزان مصرف در بازار خريدار است .

  • راههاي كسب اطلاعات به منظور ايجاد در ارتباط با خريداران از طرق ذيل امكان پذير مي باشد .

الف- مذاكره مستقيم با خريداران ب – استفاده از اطلاعات و آمارهاي رسمي
ج- شركت در نمايشگاه هاي بين المللي د – مراجعه به سوابق قبلي معاملات
ه – تماس با نمايندگيهاي ايران و سفارتخانه ها و- استعلام از موسسات بين المللي ومراكز ارتباط
لازم به ذكر است كه با پيشرفت تكنولوژي امكان دسترسي به اطلاعات از طريق سايت هاي اينترنتي سريعترين راه ممكن مي باشد .
از مسائل قابل اهميت درصادرات تبليغات است كه بايد متناسب با اخلاقيات ، فرهنگ مصرف خريداران كالا و كشور هدف باشد در غير اينصورت ممكن است تبليغات بازتاب منفي در پي داشته باشد .
كسب مجوز صدور
اين مرحله در قسمت اسناد مورد نياز جهت صادرات توضيح داده شد .

تعيين قيمت صادراتي « كميسيون نرخ گذاري »
در حال حاضر صادر كننده ملزم به برگشت ارز حاصل از صادرات كه توسط كميسيون فوق تعيين گرديده است نمي باشد .

صدور پروفرما
در مواقعي كه فروش كالا به طرف مقابل از طريق گشايش اعتبارات اسنادي انجام شود اين مرحله ضروري است و هر پروفرما حاوي مشخصات ذيل است .

* نام فروشنده ، نشاني ، تلفن ، فاكس و تلفكس
* شماره و تاريخ صدور پروفرما
* نام خريدار ونشاني
* نام و مشخصات فني كالا
* مقدار ( QUANTITY)
* ارزش واحد كالا – ارزش كل كالا ( UNIT PRICE – TOTAL PRICE )
* شرايط پرداخت ( PAYMENT CONDITON )
* مبداء حمل ( PLACE OF LOADING )
* شرايط حمل و تحويل
* مدت اعتبار قيمت پروفرما ( VALIDITY)
* ساير شرايط « كشور توليد كننده » ( ORGIN COMMODITY)

تهيه و تدارك و بسته بندي
در اين مرحله صادر كننده موظف است كالا را تهيه و طي زمان بندي توافق شده و با توجه به شرايط حاصله آماده نمايد . صادر كننده بايد كالا را مطابق شرايط وويژگيهاي خواسته شده توسط خريدار كه مورد توافق قرار گرفته تهيه و براي آن بسته بندي مناسب مهيا نمايد . بسته بندي بايد متناسب بانوع كالا ، نوع حمل و شرايط عرضه بازار مصرف باشد تا ضمن جلوگيري از ايجادخسارت و ضايعات هنگام حمل و نقل ، جاذبه لازم را در خريدار به وجود آورد.

دريافت گواهي بازرسي كالا
معمولا مورددرخواست خريدار كالا مي باشد يعني كالا بايستي بصورتي كه خريدار مي خواهد ارسال شود كه در اين صورت موسسه اي به توافق طرفين اين بازرسي را انجام خواهد داد ، در مواقعي كه كالا بصورت اماني ارسال مي گردد خريدار در محل ، كالا را رويت و سپس معامله انجام مي شود .

صدور فاكتور و اخذ گواهي مبداء
در اين مرحله صادر كننده بايد فاكتور فروش كالاي خود رامطابق شرايط پروفرما ، صادر و به تائيد اتاق بازرگاني و صنايع و معادن برساند .

عقد قرارداد حمل و بيمه
در يك قرار داد فروش بين المللي كالا ، وارد كننده و صادر كننده هر دو طرف خواستار عقد قراردادي هستند كه رضايت طرفين را در برداشته و قرارداد منعقده به بهترين نحو اجرا شود ارسال كالا از يك كشور به كشور ديگر به عنوان بخشي از معامله تجاري مي تواند با خطرهايي همراه شود اگر كالا خسارت ديده و يا از بين رود يا تحويل وپرداخت قيمت بنا به دلايلي انجام نشود ، رابطه بين طرفين قرارداد با مشكل روبرو شده و نهايت راهي جر اقامه دعوي وجودنخواهد داشت جهت رفع مشكل فوق و راهنمايي صادر كنندگان اتاق بازرگاني بين المللي مجموعه اي استاندارد در موردتعهدات فروشنده وخريدار به منظور تنظيم قراردادهاي فروش بين الملي كالا و تعيين مسئوليتهاي هر يك از طرفين ، اينكوترمز ( اصطلاحات بازرگاني بين المللي ) را تدوين نموده است.

 

قوانین و مقررات صادرات و واردات فدراسیون روسیه

مقررات گمرکی واردات:

بخش عمده مقررات واردات مربوط به قوانین گمرکی است که در واقع بیشتر مد نظر و کنترل دولت می باشد. برای گام نخست سیستم ارسال کالا و عنوان ورود به روسیه و دریافت کننده آن باید مشخص گردد همچنین در نظر گرفته شود که ارز در یافتی از بابت فروش کالا چگونه به مبداء ارسال می شود زیرا نوع قرارداد انتقال ارزی به خارج را ممکن می سازد.

مالیات بر کالاهای وارداتی به چند صورت دریافت میگردد یکی در زمان ترخیص بر اساس تعرفه های گمرکی و دوم مالیات آن که بسته به قیمت فروش داخلی روسیه است. برای ورود کالا به روسیه، این کشور مدارکی را از شرکتهای داخلی مطالبه می نماید که شامل:
1-  قرارداد فی ما بین یک شرکت خارجی فروشنده با خریدار روس که به تایید بانک روسی رسیده باشد که آنرا در روسیه پاسپورت ایزدیلکا مینامند زیرا با داشتن این قرارداد انتقال ارز پس از فروش کالا به خارج از کشور را ممکن میسازد.

2 – گواهی مبدا کالا یا فرم A( برای بهره مندی از 25 درصد تخفیف در تعرفه گمرکی).

3- بارنامه ای که در آن میزان کل وزنی قرارداد و میزان هر سری قید گردیده باشد.

4- اصل پروانه شرکت تحویل گیرنده کالا که قبلا در گمرک کد کامپیوتری گرفته باشد.

5- گواهی بهداشت داخلی روسیه که از قبل توسط ارائه نمونه کالا اخذ میگردد و تا روز ترخیص باید آماده گردد.(برای مواد کنسرو شده مدت طولانی و برای مواد فله مدت کمتری نیاز است) گمرک چنانچه مدرکی را ناقص بشمارد اقدام به تخلیه کالا در انبار گمرک تا تکمیل مدارک نموده و میتواند در ازاء هر روز انبار داری مبلغی را دریافت کند.

معمولا موارد نقص عبارتند از: عدم صدور گواهی بهداشت (فقدان نوشتار وزن و تاریخ مصرف و محتویات به زبان روسی.
پس از ورود کالا به گمرک شرکت گیرنده یا نماینده آن که در بارنامه ذکر شده است صاحب بار تلقی میگردد و حق ترخیص کالا را دارد در زمینه گمرک و میزان تعرفه ها و شرایط ترخیص در خصوص هر کالا به سایت ذیل می توان مراجعه نمود. www.tks.ru
برای آگاهی بیشتر از مجموعه قوانین تجاری کشور روسیه میتوان به سایت وزارت توسعه روابط اقتصادی مراجعه نمود.
www.economy.gov.ru/wps/portal

مقررات گمرکی صادرات:

با توجه به اینکه کشور روسیه قصد دارد  به عضویت کامل سازمان جهانی (WTO) درآید لذا باید تابع قوانین این مجموعه باشد . روسیه ممنوعیت هایی در صادرات و واردات ندارد مگر در بخش نفت و گاز و کالای صادراتی عمد تاً از مالیات معاف میباشد یعنی در صورتی که کالا به مالیات خریداری شده باشد.

معمولا مالیات محصولات صادراتی که 18-20% است به صادرکننده عودت می شود مهمترین مسئله در بخش صادرات برای شرکت ها تضمین و تشکیل پرونده بانکی کالای صادراتی است که صادرکننده باید تعهد کند که ارز حاصل به میزان درج شده در قرارداد به حساب بانکی شرکت در روسیه واریز گردد. تشریفات گمرکی صادرات پیچیدگی تشریفات واردات به روسیه را ندارد. تعرفه صادرات متغیر نمیباشد و درصد بسیار کمی از کل مبلغ کا لااست.

مقررات مالیاتی:

مالیات در روسیه برای کالاهای وارداتی عبارتند از:

الف) مالیات بر درآمد. که برای هر ارگان دولتی و غیر دولتی یکسان بوده و برای هر کدام میزان مشخصی بین 24% تا 35% می باشد.
ب) مالیات بر افزایش قیمت: که عمده ترین  مالیات محسوب شده و مقدار آن 18% تا 20% می باشد.

در فاکتور هر کالا و هر نوع خدمات بطور جداگانه نرخ مالیات ذکر میگردد. در معاملات داخلی همیشه قیمت کالا با مالیات آن قید می شود و فقط در موارد صادراتی بیست درصد بعنوان مالیات کسر میگردد. مالیات در طول سال برای کار شرکتها طی چهار دوره سه ماهه پرداخت میشود.
بخش های مختلف خدماتی هر کدام بر اساس ضوابطی خاص و تعرفه های مالیاتی خاص مالیات پرداخت می نمایند.

دعوتنامه تجاری:

1- دعوتنامه تجاری از طرف یک شرکت ثبت شده در روسیه که اجازه پذیرش افراد خارجی را دارد، صادر می شود. شرکت دعوت کننده کلیه مسئولیت های شخص میهمان را بعهده می گیرد. چنانچه شخص دعوت بکار شود، باید اجازه کار دریافت نماید و مالیات و حقوق او در اوراق شرکت منعکس گردد.

2- دعوتنامه ها چند روزه ، یک ماهه ، سه ماهه ، شش ماهه و یکساله هستند بعد از ورود به روسیه وضعیت و محل اقامت شخص اعم از هتل یا منزل شخصی در مدت سه روز باید از طریق اداره مهاجرت بر روی برگه ویزا الحاق یا درج گردد و در غیر اینصورت جریمه خواهد شد.
3- دعوت شونده از هر استانی که دعوتنامه دریافت می کند باید همان شهر ثبت ورود شوند و سپس می تواند به دیگر مناطق تردد نماید.
4- تاخیر در خروج از آنچه در ویزا ذکر شده ممکن است پیامدهای جبران ناپذیری همچون اخراج دائم از روسیه را بهمراه داشته باشد.

5- دریافت اجازه کار چهل روز یا بیشتر زمان اداری نیاز دارد.

6- دارا بودن ویزای تجاری به منزله مجوز کار در روسیه نمی باشد.

7- نوع ویزا ممکن است یکبار ورود و یا چند بار ورود باشد.

8- ویزای ترانزیتی روسی از طریق دفاتر فروش بلیط هواپیمایی و یا با ارائه بلیط مستقیما بدون دعوتنامه از طریق سفارت روسیه در ایران صادر می شود.

9- مدت ویزای ترانزیت حداکثر سه روز هنگام رفت و سه روز هنگام بازگشت است.

10- ویزای ترانزیت برای رانندگان با ارائه مدارک ماشین مستقیما از طریق سفارت روسیه در ایران صادر می گردد.

11- برای دریافت روادید برای رانندگان شرکت صاحب کالا در روسیه باید دعوتنامه را از طریق اداره «اویر» مجوز دریافت و اصل آنرا به سفارت روسیه در ایران برای اخذ روادید تحویل نماید.

12- یکی از شروط اخذ ویزا مدت اعتبار باقی مانده گذرنامه است که نباید کمتر از شش ماه باشد.

قراردادها:
قراردادها بر اساس نمونه قراردادهای رسمی که در کتابی که به این نام از طرف وزارت توسعه روابط اقتصادی چاپ میشود تنظیم می گردد. در این کتاب برای هر نوع معامله نسخه ای نمونه آورده شده است. در قرار دادها اطلاعاتی که درج می شود شامل:

1- اسامی مسئولین و نوع مسئولیتشان

2-  موضوع و مدت اعتبار معامله

3- شرایط و مدت پرداخت

4-  تعهدات طرفین

5- نحوه حل اختلاف و امور قضائی

قوانین صادراتی

کالا: شکلی مادی است که دارای ارزش اقتصادی به لحاظ تولید، مصرف یا تجارت بوده و علاوه بر قیمت دارای ویژگی تفکیک پذیری و تخصیص پذیریمی باشد.

خدمات: گروه متنوعی از فعالیتهای اقتصادی است که به طور عمده کاربر و انسان محور می باشد و طیفی از مشاغل را از بخشهای اصلی دانش بر و تکنولوژی بالا تا حوزه های با مهارت پایین شامل می شود که مستقیماً با کالاهای صنعتی، کشاورزی و معدنی همراهی ندارند و همچنین به طور بارزی متشکل از ارزش افزوده موقت در قالب کار انسانی، مشاوره، مهارت مدیریتی، ارتباطات، آموزش، واسطه گری و نظایر آن می باشد.

بازرگان: شخصی حقیقی یا حقوقی است که دارای اهلیت ماده 211 قانون مدنی بوده و بر اساس مقررات جاری بازرگانی کشور مبادرت به امر صادرات و واردات کالا برای فروش و کسب درآمد می نماید.

پیمان ارزی: تعهد یا پیمانی است که بانک مرکزی رأساً یا از طریق بانکهای عامل از صادرکننده برای بازگرداندن ارز حاصل از صادرات یا معادل آن کالا به کشور از صادرکننده اخذ می نماید.

ثبت سفارش واردات کالا: مجوزی است که بر اساس آن ترخیص گمرکی کالای وارداتی امکان پذیر می شود.

ترخیص کالا: عملیاتی است که طی آن کالای وارداتی یا صادراتی و مدارک مربوطه توسط گمرکات بازبینی شده و پس از تطبیق با مقررات و اخذ مالیاتهای قانونی با صدور پروانه گمرکی اجازه کالا از گمرک داده می شود.

حقوق ورودی: وجوهی است که بعنوان مالیات به موجب ضابطه ای که توسط دولت تعیین می شود از کالاهایی که به طور قطعی به کشور وارد می شوند بوسیله گمرکات اخذ می گردد.

صادرات کالا: عبارت است از خروج کالا از قلمرو جغرافیایی جمهوری اسلامی ایران

صادرات خدمات: عبارت است از ارائه خدمات توسط اشخاص حقیقی و حقوقی مقیم ایران به اشخاص حقیقی و حقوقی خارج از کشور

واردات کالا: عبارت است از ورود کالا به قلمرو گمرکی جمهوری اسلامی ایران

واردات خدمات: عبارت است از ارائه خدمات توسط اشخاص حقیقی و حقوقی غیرمقیم ایران به اشخاص حقیقی و حقوقی مقیم ایران

صادرات موقت: عبارت است از خروج موقت کالا از قلمرو  گمرکی جمهوری اسلامی ایران به منظور نمایش، تعمیر، تکمیل یا تغییر شکل یا سایر مواردی که قانون امور گمرکی مشخص می کند.

واردات موقت: عبارت است از ورود کالا به داخل قلمرو گمرکی کشور به منظور تعمیر، فرآوری، تکمیل نمایش، تغییر شکل، صدور مجدد یا سایر مواردی که قانون مشخص می کند.

صدور مجدد: عبارت است از خروج عین کالای وارد شده به قلمرو گمرکی از آن قلمرو، بدون انجام تعمیر و تکمیل و یا تغییر شکل به مقصد و مبدأ اولیه یا کشور ثالث.

مبادله مرزی: عبارت است از صدور و ورود کالا در بازارچه های مرزی یا گمرکات مجاز، توسط ساکنان مناطق مرزی و تعاونی های مرزنشین دارای مجوز، پیله وران، ملوانان و کارکنان شناورهای دارای حداکثر 500 تن ظرفیت در حجم و نوع مشخص و در سقف تعیین شده توسط وزارت بازرگانی.

بازارچه مرزی: محوطه ای محصور واقع در نقاط مرزی است که مطابق با ضوابط تعیین شده توسط دولت، به صورت مستقل یا در قالب تفاهم نامه منعقد شده بین جمهوری اسلامی ایران و کشورهای همجوار جهت انجام مبادله مرزی تأسیس می شود.

پیله ور: عبارت است از شخص ساکن مناطق مرزی با حداقل سه سال سابقه سکونت مستمر که دارای کارت پیله وری صادره از سازمان بازرگانی استان و اهمیت مندرج در ماده (211) قانون مدنی است.

نکات کلیدی تجارت با عراق

  •  مهمترین سیستم ارتباطی در عراق  ایمیل ” می باشد.

بهتر است مکاتبات , کاتالوگها و غیره به زبان عربی باشد و در مرحله دوم انگلیسی.

عمده فروشی و خرده فروشی کالا در عراق  امکان پذیر است.

امکان خرید  و اجاره انواع ملک های مسکونی و تجاری در عراق موجود است  .

هم اکنون امکان ارسال و دریافت وجوهات , حوالجات و تعاملات از طریق اعتبارات اسنادی و گشایش اعتبار L/c با کشور عراق موجود است .

خرید نقدی درب کارخانه در ایران و یا تحویل مرز گمرکی توسط تجار عراقی روش های رایج و مورد درخواست بازار عراق است.

چنانچه قصد تجارت با عراق را دارید حتما یک کارمند آشنا به زبان عرابی در کنار خود داشته باشید .

تجارت با استانهای شمالی عراق و حریم کردستان کمی متفاوت از بخش عربی است . بهتر است در آن اقلیم همه مکاتبات و بازاریابی به زبان کردی باشد .

واردات به عراق آزاد و بدون پیچیدگی های گمرکی است . تعرفه وارداتی اقلام ضروری( همچون دارو و مواد غذایی ) به عراق صفر درصد , ماشین آلات صنعتی و کالاهای واسطه ای یک درصد و ما بقی حداکثر پنج در صد می باشد .

قبل از ارسال کالا به مرزهای گمرکی و بازارچه های مرزی از باز بودن گمرکات غربی کشور مطمئن شوید .

80 درصد بازار عراق در انحصار بخشهای دولتی می باشد , 15 در صد افراد با نفوذ و تنها 5 در صد متعلق به بازرگانان آزاد است.

برای فروش به دولت و یا مشارکت در مناقصات عراق باید در عراق شرکت به ثبت برسانید.

با توجه به اوضاع بی ثبات عراق و عدم وجود سیستم انتظامی و قضایی مدون, یافتن افراد و شرکتهای عراقی جهت وصول مطالبات بسیار مشکل است ! لذا بهتر است تعاملات بصورت نقدی یا اعتبارات اسنادی باشد

با افزایش امنیت و ثبات کشور عراق به تدریج حضور شرکتهای خارجی بیشترو رویکرد دولت و تجارعراقی  نیز به دیگر کشور های جهان متمایل  خواهد گشت ! لذا بهتر است شرکتهای ایرانی نسبت به استقرار خود , تبلیغات و کنترل کیفیت کالای خود به فوریت برنامه ریزی نمایند.

به جهت نامناسب بودن بستر ایجاد کارخانجات در عراق از جمله مشکل برق , سوخت و غیره تا چند سال آینده همچنان کشور عراق نیاز به واردات کالا دارد اما بهترین پیشنهاد مشارکت دادن تجار عراقی در سهام کارخانجات تولیدی ایرانی می باشد !

امکان سفر هوایی به بغداد و اربیل از تهران جهت بازدید از بازار و ملاقات با تجار و اتحادیه ها اقتصادی عراق  میسر است .

حمل و نقل کالا و مسافر در حال حاضر به نقطه صفر مرزی محدود می گردد , به جهت ادامه مسیر می باید از وسایل حمل و نقل کشور عراق استفاده نمود .

روزانه بیش از 3000 عراقی  به منظور تجارت , زیارت , گردشگری , دیدار از آشنایان , مراجعه به بیمارستانها و غیره وارد خاک ایران می گردند که می توان نهایت بهره برداری را از حضور آنان نمود.

انواع بارنامه

1-    بارنامه مقید Dirty B/L

نشان دهنده این است که محموله دریافتی دارای عیب و نقص بوده است.به این بارنامه Clause B/L و یا  Foul B/L نیز گفته میشود.

2-    بارنامه شخص ثالثThirt Party B/L

در این بارنامه shipper شخصی غیر از ذینفع می باشد، بنابراین برای خریدار ناشناخته است و بانکها معمولا از پذیرش چنین  B/L  خودداری می کنند.

3-    بارنامه دربست  Charter Party B/L

این بارنامه دال بر اجاره دربست کشتی توسط صاحب کالا می باشد.و معمولا برای حمل کالاهای فله استفاده میشود.

4-    بارنامه قابل معامله و انتقال Negotiable B/L

بارنامه باید به حواله کرد  ( To Order ) صادر شده باشد بارنامه قابل معامله و قابل انتقال است. دارنده این بارنامه می تواند کالا را از شرکت حمل کننده تحویل بگیرد.

5-    بارنامه غیر قابل معامله و انتقال  Non Negotiable B/L

بارنامه مستقیم بارنامه ای است که به نام شخص معینی صادر شده باشد و شرکت حمل کننده محموله را در مقصد فقط به آن شخص تحویل خواهد داد، بانکها از پذیرش اینگونه بارنامه ها امتناع می کنند.

6-    بارنامه آن بورد On Board B/L

این بارنامه دال بر آن است که کالا در خن کشتی جا داده شده است و حتما با آن کشتی حمل خواهد شدو اطمینانی برای طرفین معامله خواهد بود.

7-    بارنامه آن دک On Deck B/L

این بارنامه دال بر آن است که کالا در خن کشتی جا داده نشده است بلکه روی عرشه کشتی قراردارد و بسته به نوع کالا آسیب پذیر است. بانکها از پذیرش اینگونه بارنامه جلوگیری می کنند.

8-    بارنامه پشت سفید یا ملخص Short Form B/L

همان بارنامه معمولی است که مقررات مربوطه به صورت مفصل در ظهر آن درج نشده است. لیکن شرایط و مقررات حاکم بر بارنامه بر روی آن نوشته شده است.

9-    بارنامه سراسری ( Throught B/L )

زمانی که برای انتقال کالا از مبداء به مقصد لازم است از چندین نوع وسیله حمل استفاده شود اولین شرکت حمل کننده اقدام به صدور بارنامه سراسری می نماید و خود او ترتیب سایر وسایل حمل را می دهد.  این بارنامه قابل معامله و انتقال می باشد.

10-بارنامه موقت ( Mate Receipt B/L )

در واقع رسید باری است که نماینده کاپیتان کشتی هنگام تحویل بار تسلیم صاحب کالا می نماید.این رسید سند کالا نبوده اما در مرحله اخر بارگیری، بارنامه قابل معامله بر اساس همین رسیدها صادر می گردد.

11-    کالا آماده حمل  (Receive For Shipment)

در روی بارنامه موقت جمله بالا درج می شود و آن دال بر این است که کالا برای حمل تحویل گرفته شده است لیکن در خن کشتی جا نگرفته است معمولا در هنگام جنگ که تاریخ قطعی حمل کالاهای تحویل شده به کشتیرانی معلوم نیست این نوع رسید صادر می گردد. بانکها از پذیرش چنین بارنامه ای خودداری می کنند.

12-    بارنامه بیات Stale B/L

ذینفع از تاریخ صدور بارنامه 21 روز فرصت برای اریه اسناد به بانک دارد چنانچه بارنامه پس از مهلت مذکور ارائه گردد، ان بارنامه بیات و یا کهنه خوانده میشود مگر مدت اعتبار افزایش یافته باشد.

13-    سری کامل بارنامه   Full Set B/L

سری کامل بارنامه 3 نسخه می باشد و با ارئه یکی از نسخ اصل بقیه نسخ از درجه اعتبار ساقط می شوند.

تجارت B2B

اصطلاح Business-to-Business به معنای معاملات تجاری بین تجار مانند تولیدکنندگان با بنکداران و فروشندگان عمده یا فروشندگان عمده با خرده فروشان می باشد.

عبارت دیگری مانند B2C نیز در دنیای تجارت مرسوم است. B2C یا Business-to-Customer به معنای معامله تجاری بین تولید کننده یا عرضه کننده با مصرف کننده نهایی می باشد.

حجم کلی معاملات در B2B بسیار بیشتر از حجم معاملات در B2C است زیرا در زنجیره تولید یک محصول بسیاری معاملات B2B در مواد اولیه و اجزاء تولید شکل می گیرد و این درحالی است که تنها یک معامله B2C مخصوص فروش محصول به مصرف کننده نهایی شکل گرفته است.

برای مثال در یک کارخانه تولید خودرو بسیاری معاملات B2B با حجم بالا شامل خرید شیشه، تایر و یا حتی مواد اولیه تولید تایر شکل گرفته و این درحالی است که معامله نهایی که فروش یک خودرو است به عنوان تنها معامله B2C صورت می گیرد.

بیشتر کالاهای مورد معامله در B2B توسط شرکتهایی خریداری می شود که در کارخانه خود به دنبال تولید محصول یا خدمات هستند. این کالای خریداری شده با ترکیب با کالاهای دیگر و ایجاد ارزش افزوده به محصولی دیگر و قابل عرضه در معاملات B2B تبدیل می شود و این زنجیره تا فروش به عرضه کنندگان عمده محصول نهایی به عنوان یک فرایند B2B شناخته می شود. این فرایند با فروش محصول نهایی به مصرف کننده نهایی با یک معامله B2C پایان می یابد.

البته برخی معاملات B2C در برخی موارد به یک معامله B2B تبدیل می شوند. فروش یک محصول نهایی به خریدار عمده که خود مصرف کننده کالا نیز هست می تواند به سبب حجم خرید یک معامله B2B شناخته شود به عنوان مثال خرید ملزومات اداری برای شرکتها و سازمان های بزرگ یا خرید هتل ها در برخی موارد یک معامله B2B می باشد.

در واقع تفاوت اصلی بین B2B و ‌B2C این است که چه کسی مشتری کالا یا خدمات است و معامله تجاری در چه حجمی صورت می پذیرد.

معاملات B2B و B2C در دنیای ارتباطات و فضای مجازی نیز توانسته جایگاه ویژه ای در بین مردم دنیا داشته باشند. عموم مردم به عنوان مصرف کنندگان نهایی کالاها بیشتر با سایت های B2C تحت عنوان آگهی یا فروشگاه های اینترنتی آشنایی دارند. اما سایت های موفقی در جهان مانند علی بابا (www.alibaba.com) با شناخت صحیح این نوع از معاملات تجاری توانسته اند ارتباط موثری را بین تجار و فعالان اقتصادی در جهان ایجاد نمایند. با گشت و گذار در این نوع وب سایت ها می توان دریافت که تولیدکنندگان و فعالان اقتصادی در شرق آسیا مانند چین به سبب هدف قرار دادن بازارهای مختلف جهانی بیشترین سهم را در استفاده از این نوع سایت ها دارند.

اصطلاحات بازرگانی بین المللی (INCOTERMS)

ارسال کالا از یک کشور به کشور دیگر می تواند مخاطراتی در بر داشته باشد و به همین دلیل اتاق بازرگانی بین المللی در سال 1920  در پاریس تأسیس شد. برای نخستین بار این اتاق در سال 1933  طی اجلاسی در شهر وین در هفتمین کنگره خود مقررات یکسانی را چاپ و تدوین نموده و پس از آن برای سایر موارد نظیر اسناد وصولی، اسناد حمل ، بیمه و غیره نیز مقرراتی منتشر نمود. در سال 1936  برای اولین بار اصطلاحات حاکم بر بازرگانی وضع شد که به INTERNATIONAL COMMERCE TERMS = INCOMERMS  معروف شد. در سال 1980  اتاق بازرگانی بین الملل در نشریه 345 شرایط و مبانی تجارت را مشخص نموده و در سال 1990  با تجدید نظر در اینکوترمز نشریه 460 منتشر شد. در تاریخ 1/1/2000 نشریه شماره 560 منتشر که مفاد آن از تاریخ مزبور تاکنون ملاک عمل بانکهاست و هر سال اصلاحات و تعدیلاتی در آن اعمال می گردد که آخرین نسخه موجود مربوط به 14 آوریل 2010 می باشد.

اینکوترمز 2000 مشتمل بر 13 عنوان بوده و به چهار گروه E، F، C ، D  تقسیم بندی شده است.

گروه E

در این گروه فروشنده، کالا را در محل کار خود به خریدار تحویل می  دهد. در این بخش فروشنده با کرایه حمل کاری ندارد. نمونه بارز  در این گروه EXWORKS است که بهترین روش برای فروشنده و بدترین نوع برای خریدار است.

گروه F

در این گروه فروشنده کالا را به حمل کننده تحویل می دهد. مثلاً تحویل کالا در بندر مبدأ بدون تقبل کرایه حمل، در این بخش، حمل می تواند با کشتی، کامیون و در بعضی موارد با هواپیما صورت پذیرد. در این گروه انعقاد قرارداد حمل بر عهده خریدار خواهد بود.

(FREE ON BOARD)FOB, (FREE ALONGSIDE SHIP) FAS, (FREE CARRIER) FCA

در  این گروه قرار می گیرند.

گروه C:

در این گروه فروشنده باید قرارداد حمل را منعقد کند، بدون تقبل خطر فقدان یا خسارت وارده به کالا یا هزینه های اضافی ناشی از اتفاقاتی که پس از حمل و ارسال کالا رخ می دهد.

(COST AND FREIGHT) CFR, (COST INSURANCE AND FREIGHT)CIF, (CARRIAGE PAID TO) CPT, (CARRIAGE AND INSURANCE PAID TO)CIP

در این گروه قرار می گیرند.

گروه D:

این گروه در ایران کمتر استفاده می شود. کلیه مسئولیت ها و هزینه های تعریف شده تا آوردن کالا به کشور مقصد به عهده فروشنده است.

(DELIVERD AT FORNTIER) DAF, (DELEVERED EX SHIP) DES, (DELIVERED EX QUAY) DEQ, (DELIVERED DUTY UNPAID)DDU, (DELIVERED DUTY PAID)DDP

از انواع این بخش هستند.

تعاریف و اصطلاحات گمرکی

گمرک (customs) تشکیلاتی است دولتی که عهده‌دار اجرای قوانین گمرکی، وصول حقوق و عوارض ورودی و صدوری، انجام تشریفات واردات، ترانزیت و صادرات کالا می‌باشد.
حقوق گمرکی : حقوقی است که طبق تعرفۀ گمرکی وضع شده و به اجناس و کالاها هنگام ورود یا صدور از قلمرو گمرکی تعلق می‌گیرد.

تشریفات گمرکی : کلیۀ عملیاتی که باید توسط اشخاص ذینفع و گمرک انجام گیرد تا یک کالا صادر و یا وارد گردد.

ترانزیت : روش گمرکی است که براساس آن کالاها تحت نظارت گمرک، از یک گمرک به گمرک دیگر حمل می‌گردد.
ترخیص : به معنی خارج شدن کالا از گمرک پس از انجام تشریفات گمرکی است.

اظهارنامۀ گمرکی : ذکر مشخصات کامل کالا در اظهارنامۀ تسلیمی به گمرک را می‌گویند.

کابوتاژ : عبارتست از حمل کالا از یک نقطه به نقطۀ دیگر، در یک کشور از راه دریا یا رودخانه‌های مرزی.

قانون امور گمرکی : مشتمل بر ۶۰ ماده می‌باشد که در گمرکات کشور اجرا می‌گردد آئین‌نامۀ اجرائی این قانون دارای ۳۹۷ ماده می‌باشد که در آن رویه‌های مختلف گمرکی در خصوص واردات، صادرات، تشریفات گمرکی، ارزیابی، ترخیص، تخلفات، قاچاق گمرکی، اختلافات گمرکی و سایر مسائل گمرکی تشریح گردیده است.

کالای متروکه : مدت مجاز توقف کالاهای وارده به گمرک چهارماه بعد از تاریخ تحویل اظهارنامه و صدور قبض انبار است. درصورتی که در این فاصله برای تشریفات گمرکی مراجعه نشود، کالا متروکه محسوب می‌گردد؛ این مهلت در صورت درخواست صاحب مال به شرط پرداخت حق انبارداری تا ۴ ماه دیگر قابل تمدید است.
حق‌العملکاری در گمرک : حق‌العملکار در گمرک به شخصی (حقیقی یا حقوقی) اطلاق می‌شود که تشریفات گمرکی کالای متعلق به اشخاص دیگر را به وکالت از طرف آن شخص در گمرک انجام دهد. این شخص حقیقی یا حقوقی بایستی پروانۀ حق‌العملکاری از گمرک دریافت نماید.

تعرفۀ گمرکی : به معنی دریافت حقوق و عوارض گمرکی است که بر روی هر کالا بسته می‌شود. به طور مثال وقتی می‌گویند تعرفۀ ورود تلویزیون ۳۰% است یعنی مأخذ دریافت حقوق و عوارض گمرکی این کالا ۳۰% می‌باشد.

«تعرفه» به معنی جدول طبقه‌بندی کالایی هم در کتاب مقررات صادرات و واردات آمده است که اصطلاح خارجی آن(Nomenclature) می‌باشد. مثلاً وقتی می‌گویند تعرفۀ تلویزیون ۱۵/۸۵ می‌باشد یعنی تلویزیون در سیستم طبقه‌بندی کالایی بین‌المللی در فصل ۸۵ و ردیف ۱۵ جای گرفته است.

سیستم هماهنگ توصیف و کدگذاری کالا (HS): سیستم HS یا جدول طبقه‌بندی هماهنگ‌شدۀ توصیف و کدگذاری کالا در سال ۱۹۸۳ تصویب و از سال ۱۹۸۸ لازم‌الاجرا گردید و یک طبقه‌بندی چندمنظوره است که دارای ۲۱ قسمت، ۹۶ فصل، ۱۲۴۱ شمارۀ اصلی و ۵۱۰۹ شمارۀ اختصاص یافته برای کالاها مـی‌باشد. در سیستم HS به جای شماره‌های فرعی از روش یک خط فاصله و دو خط فاصله استفاده شده است و به کلیۀ این ردیف‌ها یک کد سیستم هماهنگ شده اختصاص یافته است.

تعرفه‌های ترجیحی : به منظور ایجاد انگیزه و برقراری تسهیلات جهت ورود و صدور کالا برقرار می‌شود و حد پائین‌تری از حقوق گمرکی برای گروهی از کشورها تعیین و اعمال می‌شود که آن را تعرفۀ ترجیحی می‌نامند.

نرخ ارز : برای محاسبۀ ارزش کالا جهت پرداخت حقوق و عوارض گمرکی، ارزش کالا که با پول خارجی فاکتور شده است باید به ریال ایران تبدیل شود و نرخ ارز برای محاسبات گمرکی نرخ رسمی ارز در کشور می‌باشد که توسط بانک مرکزی همه روزه اعلام و ابلاغ می‌شود.

اصطلاحات بازرگانی، بیمه و گمرک

سیاهۀ تجاری: صورتحسابی است که به موجب آن هزینۀ کالا به حساب خریدار منظور می‌شود.

  • سیاهه باید دارای موارد زیر باشد:

تاریخ، نام و نشانی خریدار و فروشنده، شمارۀ سفارش یا قرارداد، مقدار و شرح کالا، قیمت واحد، شرح هرگونه هزینۀ توافق شده که در قیمت واحد منظور نشده است، ارزش کل کالا، وزن کالا، تعداد بسته‌ها، علائم و شماره‌های حمل، شرایط تحویل و پرداخت جزئیات حمل

اسناد حمل : بارنامه به منزلۀ سند قرارداد حمل، رسید دریافت کالا و سند مالکیت آن است و همچنین سندی است که زمان ادعای خسارت از شرکت بیمه می‌تواند به عنوان پشتوانه مورد استفاده واقع شود .
جزئیات مندرج در بارنامه باید شامل موارد زیر باشد:
شرح کالا، علائم و یا شماره‌های تجاری، نام کشتی حامل، ذکر عبارتی که حاکی از وجود کالا در کشتی باشد، بنادر بارگیری و تخلیه، نام حمل کنندۀ کالا، نام گیرندۀ کالا، نام و نشانی شخصی که ورود اجناس به اطلاع او می‌رسد، هزینۀ حمل پرداخت شده یا قابل پرداخت در مقصد می‌باشد. تعداد نسخه‌های بارنامه که به صورت اصل صادر شده است، تاریخ صدور .
گواهی مبداء : اظهاریۀ امضاء شده‌ای است که حاکی از مبداء ساخت کالا می‌باشد. گواهی مبداء توسط صادر کنندۀ کالا و یا نماینده‌اش تهیه می‌شود ولی این گواهی در بعضی از کشورها باید روی فرم خاصی که حاوی تایید یک سازمان اداری مستقل (برای مثال اطاق بازرگانی) باشد صادر شود

گواهی بازرسی: انجام بازرسی توسط یک موسسۀ بازرسی را مشخص می‌کند. مرجع مذکور محموله را با توجه به علائم حمل، وزن، تعداد بسته‌ها، مورد بررسی کمی و کیفی قرار داده و گزارش خود را ارائه می‌دهد

گواهی بیمه : سندی است که باید توسط شرکت بیمه و یا نمایندگی آن و یا به وسیلۀ پذیره‌نویسان صادر و یا امضاء شده باشد و تاریخ آن باید همزمان و یا قبل از تاریخ حمل باشد و مبلغ بیمه‌نامه باید حداقل برابر با ارزش سیف کالا باشد.

– با آنچه که در اعتبار ذکر شده، مطابقت داشته باشد.
– کلیۀ خطرات ذکر شده در اعتبار را در بر گیرد.
– با سایر اسناد در مورد محموله و شرح کالا مطابقت داشته باشد.
اظهارنامۀ گمرکی :عبارت است از یک اظهارنامه مبداء که توسط یک مقام یا مقامات صالح گواهی شده است.

اظهارنامۀ ورود یا خروج :عبارت است از هر نوع اظهارنامه‌ای که توسط شخص مسئول حمل و نقل یا نمایندۀ او باید هنگام ورود یا خروج وسیله حمل و نقل به مقامات گمرک ارائه شود و حاوی مشخصات لازم در ارتباط با وسیلۀ حمل و نقل، مسیر سفر، بار، کالاهای توشه‌ای و ملزومات، کارکنان و مسافرین می‌باشد.

اظهارنامۀ کالا : عبارت است از هر نوع اظهارنامه‌ای که بر روی برگی که گمرک تعیین نموده تنظیم می‌شود. در این اظهارنامه اشخاص ذینفع روش گمرکی را که باید در مورد کالا اجرا گردد. ذکر می‌کنند و مشخصاتی را که از نظر گمرک برای اجرای آن روش لازم است قید می‌کنند.
اظهارنامۀ مبداء : عبارت است از یک شرح مقتضی در رابطه با مبداء کالاهای ساخته شده که در موقع صدور آنها توسط سازنده، تولیدکننده، تهیه‌کننده، صادرکننده. هر شخص صلاحیت‌دار دیگری در فاکتور تجاری یا هر سند دیگری که مربوط به کالاها باشد ذکر می‌گردد.

ترانزیت گمرکی : عبارت است از روش گمرکی که به موجب آن کالاها تحت نظارت گمرک از یک دفتر گمرکی به دفتر گمرکی دیگر حمل می‌شود.

مانیفست : به فهرست محصول یک شرکت با یک قطار یا یک کاراوان از کامیونهایی می‌گویند که بیشتر از یک بارنامه دارند. در فارسی می‌توان آن را فهرست کل کالا خواند که حاوی ریز کلیۀ بارنامه‌های مربوط به محموله است. این فهرستِ کل زمانی عرضه می شود که محمولۀ تجارتی به گمرک مقصد می‌رسد.

بارنامه : در اصطلاح بین‌المللی کشتیرانی بارنامه را Bill Of Landing و در جاده و در هواپیما، C.M.R می‌خوانند. بارنامه مدرکی است برای حمل یک واحد و یا یک پارتی کالا به عنوان گیرنده در مقصد که از طرف موسسۀ حمل و نقل در مبداء بارگیری کالا، صادر می‌شود. بارنامه حاوی مشخصات ظاهری کالا از قبیل تعداد بسته‌ها، شماره و علامت آنها، وزن یا ظرف، گاهی نیز وزن خالص یا مقدار و نوع کالا طبق آنچه فرستنده اظهار کرده است می‌باشد. گیرندۀ بارنامه بر طبق مفاد آن، کالا را از موسسۀ حمل و نقل دریافت می‌دارد.
اظهارنامۀ اجمالی : فرم مخصوصی است حاکی از خلاصۀ مشخصات محمولۀ یک کشتی، یک هواپیما یا یک کاروان از کامیونها که ضمن آن تعداد بسته، وزن مبداء، مقصد نام کشتی یا دیگر وسایل حمل، تعداد اقلام محموله در آن ثبت شده و به ضمیمۀ مانیفست به گمرک تسلیم می‌شود در اظهارنامۀ اجمالی بعد از ذکر مشخصات موسسۀ حامل و مشخصات وسیلۀ نقلیه و گیرنده، نسبت به مشخصات کالا به نوشتن جملۀ مانیفست ضمیمه….. در صفحه… قلم اکتفا می‌شود.

بارنویسی : مامورین مخصوص موقع تخلیۀ کالا از وسائط نقلیه، به تدریج ریز آن را مینویسد تا بعداً با بارنامه و مانیسفت تطبیق داده شود.
بار انداز : محل سرپوشیده‌ای است که یک یا چند طرف آن دیوار نداشته باشد و کالاها به منظور محفوظ ماندن از برف و باران و تابش منظم آفتاب در آن جا گذاشته می‌شود.

کالای متروکه : کالاهایی که مدت توقف قانونی آنها در اماکن گمرکی یا انبار اختصاصی پایان یافته و ترخیص نشده باشد، کالاهای متروکه خوانده می‌شود.

پیمان‌نامۀ ارزی : فرمی است که صادرکننده، هنگام صدور کالا از کشور جهت تعهد فروش ارز حاصل از صادرات به بانک‌های مجاز با اطلاع گمرک به بانک تسلیم می‌کند برای خروج موقت نیز پیمان‌نامۀ موقت صادر می‌شود که در صورت عدم برگشت کالا در مدت مقرر، آن را صادرات محسوب کرده و انجام تعهد را مورد پیگرد قرار می‌دهند . در حال حاضر یک تعهد بسیار ساده برای این منظور کفایت می‌کند.

کابوتاژ : عبارت است از حمل کالا از یک بندر کشور به بندر دیگر و همچنین از یک گمرک به گمرک دیگر، که از راه کشور هم جوار صورت گیرد. برای کابوتاژ تشریفات گمرکی لازم است و دو نوع اظهارنامه دارد که یکی هنگام خروج کالا از بندر یا مرز تنظیم می‌شود و یکی هم هنگام ورود به گمرک مرز یا بندر.

پروفورما : سیاهۀ خریدی است که فروشنده از مبداء به عنوان پیشنهاد فروش، یا تعیین ارزش و شرایط فروش، صادر می‌کند. این سیاهه قبل از فروش کالا، باید به تائید مرکز تهیه و توزیع مربوطه برسد. پروفورما را پیش‌فاکتور نیز می‌گویند.

اعلامیۀ ارز : سندی است بانکی که مبلغ ارز انتقال یافته جهت خرید کالا و هم ارز ریالی آن و تاریخ گشایش اعتبار آن را نشان می دهد.
تعرفه گمرکی : جدولی است که کلیۀ کالاها در آن طبقه‌بندی و در ستونهای معین، شمارۀ فصل و ردیف مربوطه، نوع کالا و مأخذ حقوق گمرکی تعیین شده است.
کارنه‌تیر : کارنه‌تیر سند ترانزیتی بین‌المللی کالا از راه زمینی است که در مبداء صادر می‌شود و به موجب آن کالا از کشورهای بین راه تا مقصد که بطور ترانزیت عبور می‌کند نیازی به انجام تشریفات ترانزیت در مرز ورودی و خروجی هر کشور نخواهد بود.

کارنه آ. ت . آ A.t.A : مدرک ورود موقت بین‌المللی است اگر شخص و یا شرکتی کالایی به صورت ورود موقت جهت شرکت در نمایشگاهها یا تاسیس نمایشگاه وارد نماید و یا نمونه‌هایی برای ارائه به مشتریان وارد کند به موجب این مدرک نیازی به انجام تشریفات گمرکی مربوط به ورود موقت نخواهد داشت.

روش های پرداخت در معاملات بازرگانی
این روشها به دو گروه عمـده تقسیم مـی‌شود :

روشهایی که ریسک فروشنده زیاد ولی ریسک خریدار کم است.
روشهایی که ریسک خریدار زیاد ولی ریسک فروشنده کم است.
در روش اول معمولاً فروشنده کالا را ارسال می‌نماید و سپس وجه آن را از خریدار دریافت می‌کند ولی در روش دوم فروشنده وجه کالا را قبل از ارسال کالا از خریدار دریافت می‌نماید.

در حال حاضر متداولترین و مهمترین شیوۀ پرداخت در معاملات بازرگانی شیوۀ اعتبارات اسنادی است که دارای مقررات خاصی می‌باشد که به مقررات متحدالشکل اعتبارات اسنادی (UCP-600 ) معروف است.
تعریف اعتبارات اسنادی : تعهدی است که بانک گشایش‌کنندۀ اعتبار بر عهده می‌گیرد تا در قبال اخذ اسناد معینی که مورد درخواست متقاضی اعتبار است مطالبات ذینفع اعتبار یا فروشنده را بپردازد. این پرداخت یا از طریق برات ارزی (B/E) و یا از طریق اعتبارنامه (L/C) صورت می‌گیرد.

برات ارزیB/E : توسط صادرکننده یا فروشنده نوشته شده و از طریق بانک ذینفع ارسال می‌شود و توسط خریدار یا واردکننده قبول‌نویسـی مـی‌شود و صـادرکننده مـی‌تواند با ارائه این سند به بانک خود بلافاصله مبلغ آن را دریافت کند. این برات قابل معامله است.
اعتبارنامه L/C : فرم قراردادی است که به موجب آن بانک بازکنندۀ اعتبار بنا به درخواست خریدار یا واردکننده، بانک دیگری را که بانک کارگزار نام دارد مجاز می‌دارد که اگر فروشنده اسناد حمل کالای مورد معامله را تسلیم نماید آن بانک حداکثر میزان اعتبار را پرداخت نماید. بانک کارگزار سپس این اسناد را برای بانک خریدار ارسال می‌کند. اعتبارنامه بر خلاف برات قابل معامله نیست.

اعتبار اسنادی یوزانس (USANCE L/C) : یوزانس به معنی مهلت، مدت، بهرۀ پول و در عرف تجارت بین‌الملل به معنای معاملۀ نسیۀ تضمین شده می‌باشد. هزینۀ یوزانس همان بهره‌ای است که خریدار کالا (متقاضی اعتبار) علاوه بر قیمت کالا به خاطر مهلت داده شده می‌پردازد.

فاینانس (Finance) : در مواقعی که فروشندۀ کالا حاضر به قبول اعتبار اسنادی یوزانس نمی‌گردد معمولاً خریدار از یک شرکت مالی درخواست می‌کند که وارد معامله شده و وجه معامله را به فروشنده نقداً پرداخت کند و در سررسید یوزانس، اصل و بهرۀ مبلغ را از خریدار کالا اخذ نماید. این موسسات را Financer (تامین‌کنندۀ مالی یا سرمایه‌گذار) می‌گویند.
سایر روشها از قبیل پرداخت نقدی (T/T in Advance ) و Western union و Money gram که ریسک آن برای خریدار بسیار زیاد است و معمولا توصیه نمی‌شود .

بیمه‌های باربری یا حمل و نقل کالا

بیمه‌های باربری یا حمل و نقل کالا، بیمه‌ای است که به موجب آن یک طرف (شرکت بیمه) در مقابل حق بیمه‌ای که از طرف دیگر (بیمه‌گذار) دریافت می‌کند متعهد می‌شود چنانچه در جریان حمل کالا از نقطه‌ای به نقطۀ دیگر در نتیجه وقوع خطرهای موضوع بیمه، کالا تلف شده و یا دچار خسارت گردد و یا بیمه‌گذار در رابطه با این خطرات، هزینه‌هایی را متحمل شود، زیان وارده را جبران نماید.

انواع بیمه‌های باربری : بیمۀ حمل و نقل کالا شامل داخلی، صادراتی، وارداتی، ترانزیت که از طریق زمینی، هوایی، دریایی و یا ترکیبی، کالای مورد بیمه جابجا می گردد.
انواع پوششهای بیمه‌ای در بیمۀ حمل و نقل :

شرط تلف کامل کالا (Total loss) :در این نوع بیمه، خسارت کلی کالا در یک مرحله در نتیجه آتش سوزی یا غرق کامل تحت پوشش می‌باشد
شرط C : این بیمه مشمول خطرات زیر می‌باشد :
– آتش‌سوزی یا انفجار
– به گِل نشستن و زمین‌گیر شدن، برخورد با کف دریا، غرق یا واژگون شدن کشتی یا شناور
– واژگون شدن یا از خارج شدن از مسیر وسیلۀ حمل زمینی
– تصادف یا یرخورد کشتی یا شناور یا وسیله حمل دیگر با هر جسم خارجی به غیر از آب
– تخلیۀ کالا در بندر اضطراری
– فدا کردن کالا در جریان خسارت عمومی
– به دریا انداختن کالا جهت سبک‌سازی کشتی
– زیان همگانی و هزینه‌های نجات
– مسئولیت مشترک در تصادف
شرط B :در بیمه با شرط B بیمه‌گر متعهد جبران کلیۀ خطراتی که در شرط C تحت پوشش می‌باشد به انضمام خسارات ناشی از خطرات به شرح زیر می‌باشد:
– زلزله، آتشفشان یا صاعقه
– ورود آب دریا، دریاچه یا رودخانه به کشتی، شناور، محفظۀ کالا، کانتینر و یا لیفت وان
– از بین رفتن کامل هر بسته کالا در کشتی یا شناور و تلف کلی هر بسته به علت سقوط در هنگام بارگیری و یا تخلیۀ کشتی و یا شناور
– به دریا افتادن کالا از روی عرشۀ کشتی
ضمناً در بیمۀ کالا به شرط B علاوه بر خطرات مذکور در شرط B خطرات عدم تحویل، دزدی،‌ دله دزدی، سائیدگی، زنگ‌زدگی، نشست، شکست، لب‌پریدگی، کج شدن، خراشیدگی و ضربه دیدگی و خسارت ناشی از چنگک، ریزش کسری نیز پذیرفته می شود .
فرانشیز (سهم بیمه گذار از خسارت وارده ) : خسارت ناشی از خطرات مذکور در شرط B به استثنای خسارات ناشی از خطراتی که در شرط C و عدم تحویل تحت پوشش می‌باشد معادل سه درصد ارزش هر بستۀ خسارت دیده مشمول فرانشیز است .
شرط A :این نوع بیمه کاملترین نوع بیمۀ حمل و نقل است و بیشتر برای کالاهای حساس و آسیب‌پذیر مورد استفاده دارد و کلیۀ خطرات به جز موارد استثنا شده را شامل می‌شود.

  • استثنائات (مواردی که از شمول بیمه خارج می‌باشند) :

– اشعۀ یون‌ساز و آلودگی مواد رادیو اکتیو ناشی از هرگونه سوخت یا فضولات هسته‌ای
– عدم قبول ورود کالا از طرف بیمه‌گذار و یا ممانعت از ورود کالا توسط کشور واردکنندۀ کالا
– سوء عمل آزای بیمه‌گذار که منجر به خسارت یا تلف مورد بیمه شده باشد
-نشست و ریزش عادی مورد بیمه و خطرات مشابه به آنها مانند کسری عادی وزن و فرسودگی و پوسیدگی
– تلف، آسیب یا هزینۀ ناشی از ناکافی و نامناسب بودن بسته‌بندی یا آماده‌سازی مورد بیمه
– تلف، آسیب یا هزینۀ ناشی از عیب ذاتی یا ماهیت مورد بیمه
– تلف، آسیب یا هزینۀ ناشی از کاربرد هر نوع سلاح جنگی که با انرژی، شکست هسته‌ای یا واکنش مشابه دیگر یا نیرو و ماده رادیواکتیو کار کند
– عدم قابلیت دریانوردی کشتی یا کرجی یا مناسب بودن کشتی، کرجی، وسیلۀ حمل، کانتینر یا لیف وان جهت حمل سالم مورد بیمه<oTongue></oTongue>

توضیح اینکه : خطرات جنگ، اعتصاب، شورش، بلوا، تروریسم، جز استثنائات بیمه‌نامه می‌باشد و در صورتی که توافقی بین بیمه‌گر و بیمه‌گذار انجام پذیرد این خطرات می‌تواند تحت پوشش قرار گیرد.

12